KODE88 Interview 19 Olga, Groningen 25.1. 1993
OK Twee keer in Indonesi‰ geweest.
INF39 Een keer was ik 14, als ja, tenminste logeren bij mijn Opa en Oma, en twee‰nhalf jaar geleden was echt een vakantie om wat meer van het land te zien. En toen zijn wij echt van, ja, door heel Sumatra gereisd, twee weken lang, en daarna weer logeren bij mijn Oma. En toen nog een stukje van [UnPa] Java gezien. Dus ja, en in Sumatra dus geprobeerd om dan een stukje van Medan te zien, waar mijn grootover, wat is het, grootovergrootvader, woonde. Ja, en die reis die heeft echt, na ja, alle stukjes van Sumatra laten zien, en maar die gids, die is dus laatste [UnPa] hier geweest, die indonesische gids. Maar ja. Twee dagen geleden. Tja.
OK Hoe ben je daar op gekomen daar naar toe te gaan?
INF39 Nou, het was eigenlijk zo dat ik nog een keertje naar Indonesi‰ wou, gewoon als ik wat ouder was, en zo lang mijn Oma daar zat heb je een goede aanloop. Na ja, mijn Oma werd er nog ouder en wat, gammeler, zoals dat heet, dus we hadden zo iets van nou, nu of nooit, en later had mijn vriend daar ook wel zin in. En toen hebben we dus eerst een nog georganiseerde reis genomen om wat van Sumatra te zien, en daarna konden we dus uitrusten, bij mijn Oma. En kon zij nog wat laten zien, van hoe zij in Bandung leefde. En toen heb ik ook veel meer opgepikt dan ik ooit, op mijn 14de heb gezien. Ja, dat was heel leuk, en dan zie je ook waar je Ma heeft gewoond, en na ja, de plekken waar zij hebben gevangen gezeten, geloof ik, daar staat nu een supermarkt maar, het was gewoon aardig om te weten. Tja, ja, wat van haar vrienden en zo zitten daar nog, en die babu, van mijn ouders thuis. Dat is nog wel leuk. Maar, ja, het is gewoon, je kunt wel zien dat Bandung ontzettend druk is geworden ook. Vergeleken met die tien jaar, ben ik er geweest, echt zo druk, dus maar ja dat is ook wat die reisleidster zei ook, daar komen zo veel mensen om het oude Indonesi‰ te bekijken en dat is zo verandert, maar ja, het is, wat je, je zoekt inderdaad ook naar oude dingen, naar klerendrachten, dat vind ik zelf wel leuk, en ik heb geprobeerd om een dansschool te bezoeken, maar daar is allemaal vakantie daar, en ook [UnPa], en in Sumatra hebben we ook veel dans gezien, maar dat zijn dan weer toeristische attracties, h‚. Dus dat is wat clean allemaal, maar tussendoor proberen ja, originele dingen te zien. Oude huizen, en maar meestal is dat vervangen allemaal, ja. [UnPa].
OK Wat je toen zag, kende je dat ergens uit verhalen? Ik bedoel, je hebt natuurlijk een andere verhouding met zo'n land als iemand anders.
INF39 Ja. Nou, het is, ik denk als je in Nederland bent, dat je dan daar denkt van goh, wat weet ik veel van Indonesi‰, vergeleken met een doorsnee Nederlander, die even veel van Indonesi‰ weet als van China, of van Thailand of zo, en je kent een paar extra indonesische woorden van je ouders en je kent wat, nou ja, wat muziekinstrumenten die specifiek daar bij horen, maar als je daar komt, dan is het allemaal zo anders, dan kom je juist die dingen natuurlijk niet tegen. En zie je, ja dingen, die elke toerist voor het eerst ziet, dus zo veel heb je daar niet in je bagage, dat je het herkent. Het enige wat je nog weet, zijn een paar dingen van de eerste logeerpartijen, maar dat zijn, ja gewoon dingen over de becahs en de klerendrachten die je nog een beetje ziet, en ja, dat heeft niet echt veel mee te maken dat je, ja, het is toch allemaal nieuw. Het is gewoon leuk om te zien, al die, zulke dingen als betjahs en zo. Ja, daar heb je dan inderdaad van fotos wel gezien, of gehoord van je Oma, dat ze dan met de betjah naar werk gaat, op een markt, en dat zie je dan in het echt. Dat dat echt werkt zo, dat is leuk. Maar voor de rest het werd zo westers langzamerhand, dat ja, je moet echt zoeken naar de oorspronkelijke dingen, vind ik, zeker in de grote steden. Maar daarvoor is het dus heel leuk, om dat die tour dwars door Sumatra te gaan, daar kom je echt met de oude dorpjes.
OK Geloof je dat jouw familie ten opzichte ja, op grond van het feit dat er een sterke band met Indonesi‰ is, verschilt met een gewone nederlandse gezin?
INF39 Nou ik denk dat er, dat niet zo zeer een band is met Indonesi‰, maar wel een manier waarop de Nederlanders daar leefden, toch bij voorbeeld met het geloof, dat was, gewoon je bent Nederlander en wat voor geloof je hebt, dat maakt niet zo veel uit. En dat met name toen mijn ouders terug kwamen, in Nederland, dat er veel sterkere regeltjes waren, van zulke kringen moet je hebben, en bij die bakker moet je geen brood kopen, want die is katholiek en jij bent hervormd. En dat ze in die zin wat losser leefden, en maar ja, dat ook misschien in onze opvoeding dat weer een beetje terug komt, van iedereen zijn eigen losheid in leven. Geen strakke regels van zo moet het en zo mag het niet. Ja, toch ook met, dat dan bij ons wel, ja, ik vind dat het met Indonesi‰ te maken heeft, maar gewoon echt op tijden als het je uitkomt, en laat eten, en als alle nederlandse kinderen al lang weer buiten op straat spelen, komen wij met eten en zo, en dat kan ook heel typisch zijn gewoon voor ons gezin. En niet echt uit de, met Indonesi‰ te maken hebben. Ja, verder gebruiken ze wel veel indonesische woorden thuis nog, met name voor eten en zo. En dat geeft iets excentrieks. Dat was wel speciaal daar kon je dan, daar kon je eventueel, hoe noem je dat, opscheppen, op de basisschool en op de lagere school. En dat ja, toen ik, toen wij naar Friesland kwamen, toen was echt ja, waren eigenlijk nog heel weinig buitenlanders in Friesland, ook weinig eigenlijk Hollanders, zeg maar, en ik denk dat het toen wel opviel, dat jij, toen was ik echt donker voor hun gevoel, h‚. Maar dat gaf je wel een speciale, een speciaalheid, die ik wel prachtig vond, dus, ja, dat viel erg op daar. Dus ja, ik denk dat je, ik vind het zelf leuk om te vertellen, van nou, mijn ouders hebben in Indonesi‰ gewoond en wij kregen altijd cadeautjes van Oma met de post, h‚, dan kreeg je weer een batik of zo, een pyjama van batik, en dat was wel weer leuk om te laten zien aan vriendinnetjes, maar zodra je in Indonesi‰ bent, ben je natuurlijk 100 percent Hollander. En dan blijft er niets meer over van je, na ja, enige indische achtergrond. Dat is eigenlijk het grootste, wat je het beste merkt als je naar Indonesi‰ komt. H‚, dat je niets meer over hebt. Maar in Nederland kun je daar, kun je een heleboel op tafel leggen van kijk mij eens, zeker met 15 jaar geleden het was bijzonder nog, buitenlanders.
OK Hebben je ouders ook wel eens uit die tijd iets vertelt?
INF39 Nou, mijn Oma die is wel, die praat graag die vertelde wel wat, maar ja, Pa en Ma meer over, meer over eten en zo, zulke dingen van we gaan naar de pasar zeggen ze dan, als ze naar de stad gaan [UnPa], heel weinig eigenlijk over hoe ze daar leefden, en na ja, ik denk dat ook een ja, mijn moeder vertelt sowieso weinig details, hoor, dus daar komt het ook vandaan. En mijn Oma die is dan degene, die dan veel vertelde, maar eigenlijk altijd alleen de leuke dingen, van hoe ze dan poppetjes maakte, en hoe ze dan van schillen van sinaasappelen speelgoed maakten en zo, maar bij voorbeeld over die tijd dat ze dan in de gevangenis zaten, vertelde ze ook alleen maar de leuke dingen, h‚, hoe ze dan met een [UnPa] een poppetje maakte of zo. Dus, nou, niet echt veel.
OK Dus wat is jouw indruk? Hoe mensen toen leefden?
INF39 In Indonesi‰ of toen de Nederlanders?
INF39 Ja, in ieder geval heel verzorgt, h‚. Ze moesten een beetje op letten op hun bedienden, of ze eerlijk waren met geld, en voor de rest lieten hun alles doen. Tenminste over het huishoudelijk leven dan. Want na ja, dat zie je dan ook aan mijn Oma en mijn moeder, die kunnen niet huishouden, zoals dat heet, h‚, die weten niet hoe je schoon moet maken, weten niet hoe te koken, en zo, dat hebben ze allemaal in Nederland pas moeten leren, met de nodige problemen. Maar ja, dat is, ik heb dus van mijn, ook qua huishouden heb ik een heleboel dingetjes moeten leren van vriendinnen of van mijn vriend, h‚. Die hebben dan hollandse ouders en dat, die hebben alle trucs in petto. Maar dat is, dat zegt mijn Tante ook nog steeds, die Tante Henri‰tte, heb je die ook, van als ik jarig ben wil ik een babu, dat groot huishoudelijke werk deed dat dan. Niet echt praktisch gaaf, weet je, ja, moeizaam zeg maar, niet degelijk. En ik denk dat dat, dat dat ook met hun leven in Indonesi‰ te maken had, een heleboel gedaan kon worden, van nou, ik wil vanavond kip eten, kokkie maak maar. Dus, maar goed, het wordt, de mannen daar, het werk zou wel, denk ik wel, degelijk zijn gegaan, en voor het huishouden hadden ze heel veel hulp, maar dat is ook wat je uit allerlei leesboeken uit die tijd haalt, h‚, met tien babus en kokkies, en hulp daar over. Maar ja, mijn Oma was ook iemand die natuurlijk iedereen makkelijk aan het werk zette. Dat was ook haar stijl. Die spande iedereen voor haar kar, karretje, nou ja, dan konden ze mokken of zo, maar ze deden het wel. Dus, ja dat is dan, wat ik van mijn Oma weet, ik weet niet of alle Hollanders het zo deden.
OK Maar denk je als iemand, die daar geboren is en opgegroeid is, ook iets overneemt van de cultuur, die hem omgeeft, als je je ouders bekijkt, bij voorbeeld.
INF39 Poeh. Nou dat weet ik echt niet. Wat ze van echt van Indonesi‰ hebben overgenomen. Dus ja, misschien gewoon dat gemak, van wat jij doet is goed. En op je eigen manier doen. En mijn vader is erg gezagsgetrouw, van afspraak is afspraak, en de trouw aan het vaderland, en misschien dat daar ook wel het sterk inzat in de hollandse kolonie, hoor. Erg ge‹nteresseerd in ja, ook koningsgetrouw en zo. Maar dat was misschien gewoon typisch hollands. In die tijd. Ja, en verder hebben ze wel heel erg hun mening over, gewoon dat Chinezen, die kunnen hard werken, en die hadden alle zaakjes, en Indonesi‰rs moet je in gaten houden want die staken het geld als de sigaretten, en die kunnen niet sparen en zo, hebben ze heel erg hun eigen, mening daarover. Terwijl ze natuurlijk maar een heel klein deel in Indonesi‰ zelf ooit gekend hebben, want mijn moeder is nooit verder geweest dan Bandung eigenlijk, en mijn vader nooit verder dan Medan. Dus. H‚, het is natuurlijk ook heel streekgebonden maar, je krijgt wel de indruk dat ze het allemaal weten over heel Indonesi‰. Maar dat was met alle Nederlanders, die zaten eigenlijk maar in hun eigen gebiedje, voor vakantie hadden ze maar een dag voor, h‚, steeds in de weekend, dus dan konden ze maar, hoogstens naar de kust en dan weer terug. Terwijl ik dacht dat ze echt een hele, het hele eiland al kenden. Maar dat was natuurlijk net als hier in Nederland, een Fries die wist ook niet hoe een Amsterdammer uitzag. En daar, mijn Pa is toen in Bandung geweest, en in Jakarta, toen hij overgeplaatst werd, geloof ik, met het gevangenistoestanden, internering, anders was hij nooit op Java geweest.
OK Het wordt mij gezegd dat je helemaal gek bent op Indonesi‰.
INF39 Dat werd van mij gezegd? Nou, ik dacht toen jij naar mijn zus zou gaan, had ik echt zo iets, van nou, daar moet er gewoon een verschil zijn, maar, ja, ik vond het ook heel leuk om die woorden te leren en een beetje van die taal te onthouden, maar, ja, en toen ik daar was, was het ook leuk om te proberen met die mensen te praten en ook kom je inderdaad niet verder dan, mag ik wat meer suiker in de koffie of zo, maar, dat is wel leuk. Maar ja. Ja, ik vond, wij waren daar met z'n twee‰n, en mijn vriend die had heel veel last van, al die mensen om zich heen, omdat het zo druk is, h‚. En nou, ja, ik vond wel prettig, want ik ben en klein, en een beetje donker, dus, ja, ik vond het bijna meer, ook niet helemaal op mijn gemak, maar wel niet echt lastig. En ik hou er erg van die na ja, van die symbolische dingen, van tempels, en vlaggen, van bamboe, tja, dat heb je [UnPa]. Als je daar over hebt, dan is het genoeg. En nou ja, en dan van die pasars met mooie eetstalletjes, met alleen maar soorten chips, en kasavendingetjes, en snoepjes, en allemaal in een kleur, prachtig h‚. Dat is het, dat vind ik echt heel mooi. Ja, en dan die gids, die hier afgelopen week was, daar hadden we ook zo iets van maar ja, aan de ene kant zal ik daar weer daar heenwillen, [UnPa] echt langzaam alles zitten, ik moet niet in drie weken door heel Indonesi‰, maar stukje voor stukje. Nou en aan de andere kant denk je ook van ja, dat is hartstikke [UnPa] land, dan wil je ook niet [UnPa] een beetje het idee van een boycot, weetjewel, want als toerist dan, na ja, dat heeft, met allemaal politieke dingen te maken, die daar scheef zitten. Aan de ene kant vind ik het mooi, aan de andere kant staat je tegen dat ze allemaal, wat ze kappen aan oerwoud, en wat de bevolkingsexplosie daar te weg brengt, en nou ja, dat schrikt je wel af. Maar ja, dat is in elk land, in die streken, h‚. Niet specifiek. Maar, intussen eten wij dus heel veel indonesisch, dat is, dat heeft dus die reis [UnPa] dat, wij hebben daar heel ontzettend, ja ontzettend lekker gegeten en ook ontzettend smerig, en sindsdien koken wij zelf, zoals wij het lekker vinden. Maar ja, anders, ja dat [UnPa] je nou eigenlijk indonesisch eten, en de gezinnen die koken weer veel thais of chinees, [UnPa] nooit indonesische geadopteerd, maar, en met oud en nieuw, met eind of december hebben wij hier ook een indonesische maaltijd gegeven, voor een boel mensen, dus dat heeft daar wel mee te maken met een, wat je thuis te eten kreeg en dat je rijst hebt gegeten.
OK Er zijn een paar mensen, die ik heb gesproken, die waren helemaal teleur gesteld.
OK Over Indonesi‰. Hebben daar vakantie gemaakt, en vonden er niets van. En heb je daar een verklaring voor?
INF39 Tja, dat kan inderdaad zijn dat ze veel meer hebben voorgesteld uit de verhalen van hun ouders, h‚, dat of, dat ze van vroeger nog herinnerden dat het zo rustig was, en idyllisch. Maar ja, als je nou [UnPa] even in die steden zit, dat is zo jachtig, en druk, en stank, en bussen, en autos, en methan, ja dat is alles, voor je gevoel een grote verspilling en, nou dan moet je zoeken naar de oorspronkelijke muziek om dat ergens te horen of zo. Maar ja, zoals Bandung, ook dat was echt kabale en stank, en [UnPa] in de betjahs, en bomen en zo. In Jakarta is geen boom te bekennen bijna, maar ja, en ik denk dat je dan ook aan de gewone Indonesi‰r niet meer terug ziet, wat je uit alle verhalenboekjes kent, en uit alle sprookjesboekjes. Ja, in Sumatra al die landweggetjes, dat is wel weer prachtig, heb je al die kruiden die op straat bewerkt worden, en op matten werden gedroogd, en maar ja, je mist toch, het contact met de bevolking, h‚, daar heb je die gids voor nodig, die [UnPa] anders dan blijft het helemaal afstandelijk. En het zou kunnen dat die mensen die zich teleur gesteld voelen, zo iets hebben van ik krijg contact met die bevolking, zoals mijn ouders, ja dat ging ook alleen maar via de babu, denk ik. Ook de, misschien dat het indonesische volk vroeger echt op Nederlanders was ingesteld, en nu niet meer. Dat ze nu hun eigen gang gaan. Maar dat is, Gabriella of zo geweest, mijn nichtje, of niet? Dat hoorde ik van mijn moeder dat ze ook ziek is geworden op de reis, en zo. Dus zij is met haar ouders gereisd, denk ik? Ja. Ja, wij hebben ook een hele andere reis gehad, gewoon met het groep, en veel objectiever daar heengegaan, van wij zien maar, we gaan ook naar een eiland, waar ik van niets van af weet. Maar, ik denk niet dat het te vergelijken is, hoor, als je daar nu als toerist heengaat, met een tour die naar heel Indonesi‰ gaat, of dat je vroeger gewoon leefde in een stad, en daar al je connecties en vriendjes had, en als Hollander leefde. Met brood en kaas en [UnPa].
INF39 Het is folkloristische dans en dansexpressie, maar dat is zo dat vanaf mijn vijfde jaar dus altijd gevolksdanst heb. Maar dat was allemaal europese dans, dus ik heb, nou, mijn Oma die vertelde wel eens wat over indonesische dans, maar ik heb altijd zo gehad, nou dat stelt zo ver van mij af, daar moet je een soepel lichaam voor hebben en ook indonesisch voor uit zien, als je dat ooit wilt doen, h‚. En op gegeven moment heb je ook cursussen gehad in Nederland voor balinese dans, maar daar heb ik meteen van gedacht, dat kun je als Europeaan wel vergeten, dat, ik heb geen moment gedacht dat ik dat zou wel kunnen, hoor. Dat, ja hongaarse dans kan nog wel, en joegoslavisch, maar, het hele indonesische stelt, en op Sumatra hadden ze een danserij, alleen met je vingers zo gebogen, dat kan nog.
INF39 Alleen maar zo, dus dat gaat wel, maar dit wel eens al niet meer. Achterover buigen.
OK Heb je ook hobbys of zo, of is dansen eigenlijk [FaOu].
INF39 Ja, mijn werk geworden, en daardoor doe ik het weinig meer, dansen als hobby. Dat is wel jammer, hoor. Het gaat zo een beetje, alleen maar seizoenhobby, h‚. Ik vraag me af van, mijn zuster die ziet al niet echt uit, zoals ik, h‚, dat is toch wel een verschil, h‚.
OK Jullie lijken helemaal niet op mekaar.
INF39 Nee, dus ik had ook zo iets van goh, misschien ligt het daar ook wel aan, hoor van dat je uiterlijk je ook, je interesse een beetje dwingt. Want zij is hartstikke europees, h‚. Dat is wel mooi, want ik hoorde, toen ik 20 was of zo, nog van een jongen dat hij altijd gedacht had, dat ik geadopteerd was. Want hij kende mijn zus, en had mij toen gezien, en dacht dus vandaan, dat kan niet, die is opgehaald. Weetje. Ja.
OK Weet je nog iets, wat misschien belangrijk is?
INF39 Nee, ik zit te denken, maar. Eigenlijk niet. Het spijt mij. Misschien morgen weer, maar. Ja. Ik weet alleen nog dat die, toen ik de eerste keer in Indonesi‰ was, toen was ik het eerste kleinkind, wat daar echt kwam, en toen kwam ik het 's nachts aan, geloof ik, en was doodmoe, en toen stond daar dus de hele ja, de babus, h‚, en haar man, die mijn moeder nog, ik weet niet of ze haar heeft opgevoed, maar wel als kinderen heeft gekend, en die waren iets jonger dan mijn Opa en Oma, nou die waren echt helemaal, ik wist helemaal niet wie ze waren, maar die hebben mij helemaal gesmort, omarmt, en die man van haar die stond als het ware knikkend bij, maar die durfde mij niet aan te raken, maar, voor hun moet het echt zo, ja, het kleine Antje zijn geweest h‚, dat is mijn moeder, dus voor hun was het een soort weerzien weer, met mijn moeder, die al lang weg was, dus die verbondenheid was wel heel nauw. Heel aardige mensen heel echt afhankelijk beide van Opa en Oma h‚. Dus die waren ook echt bij betrokken wat ik allemaal deed. Maar met hun praten kan natuurlijk ook niet. Ja, dus dat was heel mooi om te zien, hoe dat [UnPa] daar, op mijn 14de was, kon je echt een beetje zien, hoe dat leven vroeger gegaan is, met hun, maar ja, een babu die daarbij, die daar in woont, qua, medeleven, met de familie en kennissen van de familie. En dan krijg je ook verhalen hoe dat bij elke familie verschilt, behandeling van de babus, en nou ja, dat Chinezen betalen slecht en de Nederlanders gaven wel eens fooitjes, en die begrijpen dat je, na ja, een fooitje moest dan sigaretten zijn, anders moest die dat weer inleveren, h‚, dus krijg je verschillen per familie, en per nationaliteit te horen, en dat is natuurlijk onsmakelijk [UnPa] graag horen. Dus ik denk dat ik in die zin ontvankelijk was voor al de verhaaltjes uit Indonesi‰, naar gewoontes en, gebruiken. Mijn Oma die heeft ook inderdaad al proberen te laten zien, hoor, want toen heeft ze me meegenomen, naar een berghuis, en daar hadden ze dan altijd een soort picknick, en daar had ze dus een hadji laten komen, zo voor een echt een gezegende maaltijd, en de eigenaar van het huis te zegenen, dat is wel, dat vond ik heel leuk. Een beetje die indonesische cultuur te betrekken.
OK Ben je ook met kerstmis bij Marlene geweest?
OK Komen er een heleboel, familie, komt daar.
INF39 Ja, ja. Een soort open huis. Of zo.
INF39 Nee. Toen ze met eten [UnPa] was, dat indonesische eten, ja, ja. Dat is ook een selamatan of zo, min of meer.
OK Heb je dan de Lita-Show ooit gezien van haar?
INF39 Ja. Een beetje [UnPa] wat er allemaal gebeurt, de gave muziek, en dat, een liedje door haar en een liedje door een ander, een kokenrubriek, geloof ik, ja, een beetje chaotisch maar zij was echt degene die het moest dragen, dus als van haar typetje houd, en dat platte nederlands, en dan is natuurlijk wel leuk. Maar het is nu niet meer geloof ik, h‚?
INF39 Nee. Ik weet ook niet of haar publiek uitsterft, h‚, de echte indische dametjes, die dat leuk vinden, maar zij was heel uniek daarmee, dus eigenlijk werd het hele Indonesi‰ een beetje, ja het was in die tijd helemaal niet zo populair, en nu komen daar weer allerlei boeken van dan jeugden in Indi‰, van na ja, die Marion Bloem, kennelijk, dat is nu ineens helemaal weer in, en al die boeken over kampverledens die schijnen nu pas te kunnen en te mogen, of nu pas behoefte om het op te schrijven, kennelijk, dus zij is echt een van de weinige die dat, de behoefte voeden van mensen die nog wel een band hadden. Na ja, die pasar [UnPa] die zijn natuurlijk zo maar heel lang geweest. Dus aan de ene kant ja, hoe zeg je dat, is het, op gegeven moment kunstmatig een beetje in leven gehouden met die pasars en nu komt daar van dat hele nederlandse publiek belangstelling voor. Ja. Dat is ook qua geschiedenis is het heel weinig behandelt, die nederlands-indische tijd. Ja, ook met de oorlog en zo, dat is, daar hoor je eigenlijk niets van. Alleen maar ook dat het fout was in Indi‰. Maar nu komt daar misschien ook meer belangstelling voor, nu het juist bijna uitgestorven is, h‚.
OK Ben je ooit op de pasar malam geweest?
INF39 Nee, in Den Haag, h‚? Ja. Dat is voor een deel kermis, h‚, dat, ik weet niet of dat op pasar malam, maar daar zitten heel veel afrikaanse dingen tussen, het is meer zo'n wereld markt geworden, langzamerhand, h‚. Nou mijn Oma, die vond dat ook altijd heel leuk, en vooral snoepen, dus, aan die stalletjes eten. Maar die pasar [WoUn] (kambirs), dan zijn dan weer echte, meer kermissen, met flipperkasten en draaimolens, en een heel klein beetje indonesisch nog. Dus eigenlijk vinden wij niet zo veel, vind ik niet zo succesvol, dat is altijd hetzelfde. En ja, het enige wat er nog, wat er nou nog echt dol is, is Marlene uitnodigen, h‚, dat maakt het dan nog echt pasarmalamachtig. Maar ik heb wel inderdaad als je in het huis kijkt, heb ik nog veel spulletjes nog, van die Oma, van Oma gekregen, h‚, dat is, dat vind ik altijd wel mooie spullen, vooral als het van natuur materiaal is.
INF39 Ja dat staat daar nog van het diner, h‚. Van oud en nieuw. [UnPa]. Ja, dat kwam in zo'n, wel riekend postpakket, kwam het dan, wel eerst zo'n briefje thuis, van daar ligt een pakket klaar, en uh, op het postkantoor. En daar kwam er dus weer iets aan. Dat ruikt dan heel spannend, en dan kwamen daar angklungs uit, of inderdaad zo pantoffels, van batik, of.
OK En een sarong heb je daar ook.
INF39 Zo'n slang weetjewel, zo'n, van bamboe.
INF39 Zo, beetje aan de staart vast houden. En dat was er dus ook, prachtig. En mijn zus was altijd boos, op mijn Oma, die zat in Indonesi‰, en die moest in Nederland zitten, weetjewel, terwijl ik vond het wel spannend.
OK En draag je ook soms een sarong?
INF39 Nee, hoor, nee. Nee, dat was op gegeven moment wel leuk, mijn Oma heeft toen pyjamas [UnPa], heeft dan drie pyjamas laten maken voor alle vriendjes, h‚, heb je dat nog doorgekregen? Het vriendje van Lilian, het vriendje van Asta, en van mij een vriend, dus die lopen alle drie waarschijnlijk in dezelfde pyjama rond. En dan kreeg je van die verhalen dat ze de maten opgeeft en dat die, dat is een jahit, een klerenmaker, dat die zich dan rot schrikt, van ja, zo groot kan een man toch niet zijn, en dan gaat hij dus die pyjama maken, en dan maakt die hem ook breder, weetjewel, dus, alsof die zo breed zijn, want als ze zo lang zijn, dan moeten ze ook zo breed zijn, die anekdotes, dat vind ik gewoon prachtig, dat je al, ja, zo via, bij Oma dan oppikt, dat is schitterend. Maar als je daar bent, dan heb je echt een gids nodig die je zulke dingen kan vertellen, anders zou het allemaal aan je voorbij gaan. Maar voor die echt, die reis, van anderhalf, twee‰nhalf jaar geleden heb ik echt nog probeert om indonesisch te leren, van [UnPa] heb je ook van die cursussen van Indonesi‰, indonesisch op de reis, omdat echt iedereen nu naar Indonesi‰ gaat, h‚, dus, sinds een jaar of 5 is het zo mode geworden. En iedereen kan het nu betalen, en Indonesi‰ wil graag dat de toeristen komen nu, dus, nou die cursussen die kun je daar ook volgen, dat ging als een speel, hoor, dat ging heel soepel, dan merk dat voordeel ten opzichten van anderen cursisten, dat je dus, het schiet je uit de mond. Na ja, als je daar bent dan is het natuurlijk weer nullkommanull.
OK Omdat je zo veel indonesische woorden al kende.
INF39 Ja. En het zal ook geworden, en het heeft ook, er zijn altijd, pisang, h‚, en ketimun, ik heb, ken je ook die woorden of niet?
INF39 Dat is een komkommer. Dat heeft dus ook heel lang geduurd, voordat ik begreep dat dat geen nederlands was, h‚, dan zei ik op school, dat ik een pisang had, en dan begrepen ze niet.
INF39 Oh, ja, van die woorden, die wij thuis zo ingeburgerd zijn, dat je pas later beseft dat het geen nederlands is, dat is [UnPa]. Maar ja, nu pluk ik van alle walletjes, want ik kan een beetje indonesisch, en ik heb op lagere school nog fries geleerd, dus dan ben je heel bijzonder, want dan ben je dus een Hollander, of eigenlijk iemand die van nou Holland, of van verder komt, en kunt ook nog fries, h‚, dus dan [UnPa] op. Ik heb ook nog een paar friese sporten op gegeven moment beoefend, ik bedoel, ik had een puur friese vriendin, die had mij min of meer geadopteerd, toen ik daar op school kwam, dus hij heeft mij een [UnPa] gemaakt, nou ja, en die ouders die spraken allemaal fries, dus dat, nou ja. Ik kan weer alle kanten op. Overal mee, mee zwaaien. Dat zegt mijn vriend ook, hoor, van je doet je graag voor, althans wat je het beste uitkomt, h‚, de ene keer dan wat fries, de andere keer wat Groningen, dan weer denk je, dat je helemaal indonesisch bent, [UnPa] al beter, maar je kunt het wel goed spelen, soms, h‚. Maar. Ja, ik ben ook, ja [UnPa] het inderdaad van [UnPa], heb ik toen met, op de dansakademie, hadden we schminkcursus, op toneel, en dan mocht je op gegeven moment zelf iets fantasieschmink opbrengen, dan heb ik ook geprobeerd om zo'n wayangmasker, weetjewel, te maken. Dan is het heel leuk om weer in die fotoboeken te duiken, en het te gebruiken al inspiratie. En sommige dansprojekten, dan komt het ook weer voor van pas. Zoals met die sumatraanse dansen, dat heb ik ook op gegeven moment ergens in gestopt, ja. Maar als inderdaad, ja als je ouders daar niet hebben geleefd, en je nu nog veel ziet met Nederland en Indonesi‰, dan zou je natuurlijk, nou dan vraag ik me af, of me ooit sowieso in een aziatisch land had verdiept, h‚. Maar we hadden zondag ook nog een boekje van de christelijke kerk in Bandung, geloof ik, jubileum uitgave, en dat is mooi, daar staat achterin allemaal reclames, van bedrijven in Bandung, en dan zie je dan weer sommige zijn nog half-hollands, daar was een bakker warmbollen, en die had dan taartjes, op z'n indonesisch geschreven met dit al een c, tarcis. Nou dat is gewoon leuk, om die overblijfsels daar nog uit te pikken, maar voor de rest is het puur ressentiment natuurlijk, want voor hun maakt het niets uit. Maar ook zoals de woorden die dan overgebleven zijn, of het portugees, of of het nederlands is, grappig om uit te zoeken, te ontdekken. Maar verder doe je niets mee natuurlijk. Het is makkelijk om te onthouden, van buku en zo, voor boek, banku. Ik weet niet meer.