KODE88 Interview II Kurt (7), Marlene (5), Gerard (8), Ivo (6)
OK Over de relatie tussen een individu‰el biografie, dus een levensgeschiedenis wat iedereen heeft, en een geschiedenis van een familie [FaOu].
OK [FaOu] dus dat zijn, zeg maar als je zo'n ontmoeting hebt, als nu, voor kerstmis of zo, de hele familie komt samen, dan worden er vaak verhaaltjes uitgeruild, en zo voort, en je hebt een concept in je hoofd, waar, dat is mijn familie, en zo ben ik, omdat [FaOu].
INF7 Wat mijn rol is in de familie [FaOu].
OK [FaOu] omdat ik in een bepaalde familie ben opgegroeid. En wat ik natuurlijk bij jullie zo interessant vind, dat is de relatie met Indonesi‰. En heb je ooit iets van de begrip indische Nederlanders heb je zeker, gehoord [FaOu].
OK Hoe zou je dat verklaren aan iemand, die zeg maar, daar helemaal nog niets van gehoord heeft. Hoe zou je dat [FaOu].
INF7 Dat de Nederlanders hier zijn? Of het begrip?
OK Het begrip indische Nederlanders.
INF7 Ja, indische Nederlanders. Ik denk dat dat voornamelijk de Nederlanders zijn, die nu, dat waren koloniale, die in Indonesi‰ woonden, die waarschijnlijk door de oorlog, of door andere omstandigheden, naar Nederland terug moesten komen, en toen is vanzelf dat begrip volgens mij, ontstaan, want ze zijn altijd eigenlijk indisch gebleven, in hun hart, en maar konden niet terug, en dachten altijd van wij gaan maar wel terug. En ik denk dat zo het begrip is ontstaan. Een beetje.
OK En, wat heet dat dan, indisch? Wat betekent dat voor [FaOu].
INF7 Ja indisch en niet indonesisch.
INF7 Ik denk, nou, dat is gewoon de nederlandse luiheid, van woorden korter maken, dan ze zijn. Want het is natuurlijk indonesische Nederlanders. Moet het zijn. Indisch is India. Of indiaas? En, durf ik niets verder over te zeggen.
OK Maar die achtergrond van jou familie, heeft dat een of ander betekenis voor jou, of zou je zeggen, nou [FaOu].
INF7 Nee, ik bedoel, hoeveel heeft je leven betekenis voor jezelf, als je het gaat bekijken naar de geschiedenis van je familie? Dan denk ik van, ik ben toevallig, ik ben gewoon een Nederlander, ik ben hier geboren en opgegroeid, en wat mijn ouders hebben allemaal meegemaakt, daar kan ik natuurlijk wel verhalen van horen, en dit en dat, maar die ervaring heb ik nooit gehad. Dus daar heb ik niet speciaal een gedachte over, het is nu eenmaal zo, en ik begrijp dat mijn ouders, mijn moeder natuurlijk terug naar Indonesi‰ willen, en dat ze veel heeft meegemaakt in Indonesi‰, maar van mij, ach, ik sta niet voor veel dingen meer te kijken, of dat het mij aangrijpt. Ik weet wel dat ik ergens in de familie dan een zwarte vrouw heb, waardoor ik dan kennelijk niet een Ras-Blanke ben, dat is het enige wat mij dan, waar ik denk, van dat kan ik op me zelf terug betrekken.
OK Maar niet bij voorbeeld, dat je ook zegt, dat is een bepaalde culturele achtergrond, die mij ergens be‹nvloedt?
INF7 Ja, het heeft mij be‹nvloedt, natuurlijk, ik weet hoe de mensen zijn, de indische mensen een beetje, wat de gewoontes zijn, en [FaOu].
INF5 Wat wil je drinken, Oliver?
INF5 Koffie. Wij worden slaperig hier, h‚? En jij bent net uit bed! Kopje Koffie. Jij nog?
INF7 Ook maar een koffie, als er is.
INF7 En wat was de vraag ook al weer?
INF7 Ja, nou, mijn broer ging toen pencak silat doen, na ja, alles wat mijn broer deed, dat wou ik ook, en ik ben dus, wat cultureels betreft, ben ik daar een beetje meer in de indonesische cultuur gelopen, als het ware. Op de optredens van mijn moeder, en als mijn moeder zelfs hier was, [UnPa] zo ras-nederlands als het was, voor mij, ik bedoel ik wist het ook niet beter. En, ja het eten, krijg je dan mee, beetje van die tempels en godsdiensten, en dat pencak silat eigenlijk, dat is dat enige waar ik nu nog dan, hoe noem je dat, ik doe nu nog steeds vechtsporten. En dat is door de indonesische achtergrond van moeder gekomen, ik ben ook pencak silat gaan doen, ik ben doorgegaan. Voor de rest, wat voor een invloed het heeft, ja, mijn moeder was ook bekend, en ik denk dat dat veel meer invloed heeft op mijn leven, dan het feit dat zij indische Nederlander was.
INF8 Nou wij eten natuurlijk heel veel indisch.
INF8 Wij eten veel meer indisch dan de gemiddelde Nederlander. Dat schilt natuurlijk ook.
INF7 Maar wat is de invloed daarvan dan?
INF8 [FaOu] een invloed, dat wij veel indisch eten. Veel indische woorden gebruiken, veel naar de pasar malam gaan.
INF8 Dat soort dingen. Veel meer dan de gewone Nederlander. Die gaat een keertje naar de pasar malam, wij lopen daar elke dag. Als die daar is.
INF7 Ja, niet dat ik alles terug op me zelf wil betrekken, maar ik heb het nooit anders gehad.
INF7 Is dat nog steeds de invloed?
INF8 Ja, als ik met een hollandse vrouw getrouwd was geweest, en jij was daar het kind van geweest, dan zouden er veel meer hollandse potten geweest zijn en veel minder indisch. Zouden we even vaak indisch eten als japans of zo.
INF7 Ja. Ja. Na ja, de renteng, vuurwerk, van Oma.
INF8 Heb je nog nooit gehoord, waarschijnlijk.
INF7 Na ja, Oma was altijd de vrouw die achter het vuurwerk stond, als het ware, die stond nummer een, die zegt, die zei altijd van, daar komt vuurwerk, en dat heeft zij natuurlijk uit Indonesi‰. Van de Chinezen. Nou, dat wordt nog steeds, hoog gehouden.
OK Als er een feest is, of alleen maar met Oud en Nieuw?
INF7 Alleen met Oud en Nieuw. En, ik denk, dat mijn Oma best veel invloed heeft gehad op ons, want het was wel een vrouw, die verschrikkelijk veel gedaan heeft, en die dus eerst voor mijn broer inspiratie was, en daarna dus weer van mij. En schieten. Moeilijk is dat, h‚? Wat voor een invloed heb ik nog meer?
OK Als je, ik bedoel je moeder is tamelijk bekend, in Nederland, zo, men zou kunnen denken, dat je tijdens je schooltijd of wat dan ook, voortdurend wordt in verband gezet, met haar, en wat ze doet.
INF7 Ja, dat bedoel ik, daar heb ik veel meer invloed van gehad. Daarvoor ben ik waarschijnlijk wel naar het pencak silat gegaan. En doe ik dat nu nog. Ik heb nooit echt last gehad, van dat ik huilend thuis kwam, van school en ze hebben me gepest en dit en dat, natuurlijk het zou vast wel voorgekomen zijn, maar ik herinner het niet meer. Dus zo erg kan het niet geweest zijn.
INF8 Ik denk dat, je hebt een voordeel van gehad.
INF7 Ik heb er genoeg voordelen, maar ja ik denk echt, ik zie nu nadelen in, natuurlijk, op de langere duur, ik heb er voordelen van gehad, maar, ja de nadelen, dus dat je, je wordt Bolkenstein genoemd, heel vaak, er zijn, op het moment dat je pencak silat gaat, denken ze oh, Bolkenstein doet vechtsport, oh, even uitproberen, voor de rest, ja meisjes, die op je moeder kikken, die denken, van oh, de zoon van Marlene Bolkenstein, dat is wel leuk. Dat is niet belachelijk veel voorgekomen, maar het heeft toch altijd meegespeeld. Ik was wel, ik was nooit echt bang, om iets te zeggen of zo, dat heb ik dan misschien van mijn moeder, dit ten tonele brengen van dingen of zo, dat je dat [FaOu].
INF7 Optreden, of iets dergelijks, dat heb ik dan ook van mijn moeder meegekregen eigenlijk, dat deed ik van natuur een beetje, dat is wel ingezakt later, maar op school had ik helemaal geen probleem om de leukste te zijn. Ja, ik had wel de neiging om de leukste te zijn, een beetje. En dat lukte niet altijd, maar ik was wel druk. En nou, ik had vrienden, ik had nooit, ik heb wel mijn ruzies gehad, maar ik heb ook altijd mijn vrienden achter me gehad, en ja, ach je moeder, elke keer als ik, of mijn moeder in een bekende blad stond, wisten duizend man van die school waar ik op zat, wist dat, en die kwamen dus naar je toe, en het leukste natuurlijk als je als babytje met je blote pikkie in de Margriet staat, en als ze dat zien, dat is natuurlijk helemaal eerste klasse geroddel, maar, dat, in het begin vond ik het vervelend, en nu vind ik het alleen maar leuk. Nu wil ik het zelfs. Onder meer.
INF8 Maar ja, je hebt op jou kamer, op de deur van jou kamer, heb je het embleem van Indonesi‰ hangen, je hebt in je kamer heb je twee balinese engeltjes hangen [FaOu].
INF8 Ik bedoel, de invloed is voor hem toch ook groter dan normaal.
INF8 Je hebt een garuda, heb je op je kamer staan.
INF7 Die garuda die vind ik heel mooi. Maar, volgens mij heb ik toch iets oosters in me zitten, maar dat is niet specifiek uit Indonesi‰. Maar dat klinkt raar, h‚? Soms denk ik zelf van het lijkt soms wel dat ik een Japanner ben of zo, of iets indischs heb, of zo, want die dingen die trekken mij toch aan, en ik zit toch aan de andere kant van de wereld, dus ik heb dus eigenlijk niets van, niet echt iets van dat het er ook uit kan komen, maar, ik heb dus zo'n wapen, maar dat zijn zulke simpele dingen, ik bedoel, mijn moeder krijgt een keer een wapen van Indonesi‰, en die zie ik, en denk, oh die wil ik hebben, dus ik mag hem op mijn kamer hangen, ik ga mijn kamer verbouwen, ik hang hem op mijn deur, want toen moeten ze op mijn deur. Het eerste wat ik voor mijn handen heb, dan denk, ja is dat invloed?
INF7 Het is gewoon voor handen hebben.
INF8 Ik bedoel je kan ook een poster uit de playboy op je deur hangen.
INF7 Ja. Als jij een mooi masker voor me had, had ik misschien een mooi masker opgehangen. Eerder.
INF8 Ja. Dat zou kunnen. [UnPa]
INF7 Ja. Nou ja, ik ben dol op halfbloedjes, vrouwen, halfbloed, dus vrouwen [FaOu].
INF7 Dus indische meisjes, ik bedoel dat zit er ingebakken, ik heb er weinig, ja niet weinig van gehad, ik heb best donkere vriendinnen gehad.
INF7 Ja, ik ben daar helemaal niet vies van. Nou het schijnt zo te zijn dat wij kinderen, zoals ik van dan ouders, die het goed gedaan hebben, dat ik altijd hun voorbij wil streven, of naar wil streven. En dat is natuurlijk is dat zo. En dat probeer ik ook. En probeer ik dus, en op psychologisch vlak, hoe noem je dat?
INF8 I weet het niet, hoe jij het noemt.
INF7 Menskundig vlak. Mensenkennis. Niet psychologie maar mensenkennis in het algemeen, hoe je omgaat met mensen, gewoon doorsnee praktijk, gewoon. En tekenen en vechtkunst dan, en acteren, en al die dingen wil ik doen. Muziek maken wat mijn vader dan weer veel deed, dat wil ik ook, dat probeer ik allemaal vol te houden.
INF7 Ik kan indisch koken. Dat is eigenlijk het enige wat ik altijd kon.
INF8 Dat is ook niet normaal voor een hollandse jongen. Om indisch te kunnen koken.
OK Wat doe je op het moment? Ga je nog naar school, of studeer je?
INF7 Ik doe een cursus grafische vormgeving met de computer, dus tekenen, en een curs acteren, ik doe twee keer in de week vechtkunst, dus niet sport, ik weet niet of je het verschil weet. Sport, dan zit echt een sportelement in, dan zijn er regels, dan zijn er een conditie‰lement, en wij hebben dat dus niet, wij gaan er van uit, conditie die kun je niet op vertrouwen, want je hebt niet altijd de conditie, en regels zijn in het echte leven ook niet, in de praktijk ook niet, dus gewoon no limits voor alles. Voor alles, wat je zelf maar kan verzinnen, want niet op het vechten gericht, ook op de filosofie en je levenshouding, want als jij dat vind dan vind jij dat, dan is dat zo, als het maar goed is. Goed, goed, uit een goed hart. En dan werk ik, ik heb eerst twee‰nhalf jaar geklust, ik ben twee‰nhalf jaar, drie jaar geleden gestopt met school, want ik wist niet, wat ik daar deed, ik denk nou nu stop ik, ik kreeg ruzie met de directeur, wat typisch is voor mij, toen ben ik gaan klussen. En ik wou geen baas boven me, in het begin had ik een baas boven me, dan kom je in het zwartgeld-circuit, dat je zwart werkt en zo, en op gegeven moment ga je je mond open doen, want je wil meer geld, want je ziet hoeveel geld er in omgaat. Nou ja dat gaat dan mis, met die baas, je maakt dan veel fouten, je gaat op je bek, eigen baas proberen te zijn, maar ja dat werk had ik wel, maar echt werken deed ik ook niet, ik heb het niet slecht gedaan, mag ik zeggen, van me zelf, want dat is toch allemaal initiative geweest uit me zelf, en ja, daar ook achter gekomen, van ja, allemaal leuk en aardig, maar dat is zeker niet wat ik wil, huizen opknappen dus, maar ik heb genoeg geleerd om mijn eigen huis op te knappen, dat was altijd in mijn achterhoofd, dus nu besloot ik om wit te werken, want ik wil een huis kopen, omdat wit te kunnen verkopen met winst. En dan hoef ik dus ook niet te huren, want ik wil wel het huis uit maar niet huur betalen. Want dan denk ik, ja dat doe ik niet, dat is gewoon geld weggooien, en ik kan nog niet goed met geld omgaan, een huis kopen gewoon, aflossing is goedkoper dan de huur, en dat dan verkopen. Misschien ga ik wel in de ontroerend goederen in de toekomst, maar dat zou ik niet weten. Maar dat doe ik dus. Ik zit nu in de stenbouw, voor grote beurzen, en die maakt, ja hele grote stens, ontwerpen ze, maken ze, elektriciteit, alles. En dan, ik verf en spuit ze. Ach, het is werk, h‚? En het zijn aardige mensen. En voor de rest is er nog geen directe richting waar ik heenga. Daarom hou ik ook al die dingen vast, ik zou het ook niet vol kunnen houden, denk ik allemaal, maar wat ik dan wel volhou, zal het dan waarschijnlijk worden. Simpel.
INF7 En mijn werk, wat mijn werk betreft, ik zou bezig willen blijven, en het enigste waarvoor ik achter een bureau wil gaan zitten, is dan tekenen met de computer. En ontwerpen en alles. Dus dat wil ik waarschijnlijk gaan studeren, maar dat is nu, blijf ik open houden, want als ik morgen iemand tegen kom, die zegt multimedia, dat is oh, nee daar moet je niet aan beginnen, want dit en dat, denk ik, oh nou, dan doe ik dat niet. Nee, zo simpel ligt het. Het is niet gezond, denk ik, maar, ach, ik volg mijn gevoel. Misschien is dat wel iets wat ik uit Indonesi‰, of van mijn moeder heb. Ja. Dit zijn mensen die echt op gevoel, kom ik nu ook eigenlijk pas achter, heel gevoelsmatig, gaan op het gevoel af, en woorden en [UnPa] echt zo'n gevoel over, net zoals hun gastvrijheid bij voorbeeld, ze zullen nooit zeggen, dat je niet welkom bent, of zo, want dat kan niet. En wij zouden hier zeggen, nou luister eens, ik heb geen zin, ik ben moe, ik wil slapen, ik heb gewerkt, dag.
INF6 Oliver, how do you wish your coffie? Melk en suiker?
OK Ja. Melk en suiker alsjeblieft.
OK Beetje verwarrend. Heb je nog geen zin om een eigen woning te hebben, of [FaOu].
INF7 Ik heb nog geen, ik moet een vast contract hebben, voor de bank, dan leen ik het geld voor mijn huis.
INF7 Nee, misschien later als alles mis gaat, dat ik wel moet, maar ik ga er nu van uit, dat als ik nu ga huren, dan komt dat kopen daar nooit weer van, want ik wil weer gaan studeren in de toekomst, na ja, of het is huren, een kamer 500 gulden kwijt, of het is nu een vier kamer woning en 450 gulden kwijt. Dus ik zou gek zijn als ik niet hier blijf totdat ik mijn huis heb. En dan hup, mijn huis uit en dan heb ik in iedere geval mijn huis. Ik zie dus een beetje de toekomst somber in, voor me zelf, ik vertrouw me zelf niet, dus ik denk als ik mijn huis heb, dan heb ik mijn huis en dan kan alles me gestolen worden, maar mijn huis heb ik, en die aflossing, die betaal ik wel. En dan kijk ik, als ik mijn huis heb, dan wil ik dat heel mooi opknappen, dat ik echt mijn leven op een rij kan zetten, in dat huis, want hier heb ik wel een huis om te wonen maar ik heb hier geen echt leven. Ik heb hier een geschiedenis, ja, maar niet het leven zoals ik wil. Ik kan hier geen vorm geven, niet vorm geven aan mijn eigen leven. Ik heb hier een kamertje van twee bij twee, voor de rest de huiskamer, waar ik altijd alles moet opruimen, ze laten het wel een beetje, van, ach laat die troep dan maar een keer liggen, maar, ik heb ook geen ruimte om te trainen bij voorbeeld, ik wil een beetje trainen, bewegingen maken, en echt me zelf uiten, maar ook, ik heb dan zo veel huizen opgeknapt, en nooit zoals ik het wou, en zo kan ik echt mijn eigen huisje, en dan heb ik echt alles, wat ik wil, om weer verder te gaan. En dan, dan waarschijnlijk ga ik studeren, whatever, als ik maar een papiertje heb. Want dat papiertje, dat is zo belangrijk. Ach, en, dan heb ik toch wel iets van vijf, zes opties waar ik mijn toekomst in kan zetten, ik wil dus ook muziek gaan maken, maar eerst mijn huis, dan moet ik een computer kopen, dat heb ik wel tegen die tijd bij mekaar, dan kan ik en dus tekenen en ontwerpen met die computer, want ik heb al een t-shirtje ontworpen, en laten drukken en verkocht met veel geld, en dan kan ik dus muziek maken, waar, ik weet zeker dat wij leuke muziek kunnen hadden, weet ik zo zeker, en acteren, en mijn vechtkunst, want ik kan altijd leraar worden, en ik kan nog klussen, ja en straks kan ik dus ook schilderen, professioneel in de stenbouw, dus, na ja ik heb dus zat mogelijkheden in iedere geval, zo. En wat mijn indische invloeden daarvan zijn [FaOu].
INF7 Ja, dat is ook, bij mij niet zo erg om te ontdekken, bij Mama en bij Oom Klaas is dat natuurlijk is dat verschil nog heel goed te zien. Denk ik. De invloeden. Hoewel [FaOu].
INF8 Oom Klaas ook minder dan bij Mama.
INF7 Ja, Mama nog het meest. En Tante Erna en bij Oma nog het ergst.
INF8 Maar je hoort het ook bij je moeder, ik weet niet of dat al verteld is, ik hoorde altijd, of Marlene praat met een Indische, dan hoor ik, dan veranderd haar stem, dan gaat ze zelf ook indisch praten, dus dan spreekt ze wel nederlands, maar met een indisch accent, en dat hoorde ik helemaal, als ze met haar moeder spraak.
OK Ja. Haar moeder had een heel sterke accent.
INF7 Ja, dat merk je hier vaker, dat de mensen praten echt heel goed nederlands, en dan komen ze bij hun ouders, en dan is het boem, in het accent. En ze zijn ook anders dan, h‚?
INF7 Ze doen zo, zoals ze met dat accent doen, het is, ik merk het bij Cindy altijd en bij [UnPa], bij Cindy heel erg, is een vriendin van mij, die is surinaams, die belt dan haar moeder op, en dan is bij mij prats, echt heel duidelijk nederlands, veel beter dan ik. En dan is dus van ja, mam en dan [UnPa] ik weet niet precies, maar dan is het [FaOu].
INF8 Met accent, dan praat ze met accent.
INF7 Ja, met accent, maar ze valt ook in die rol. Maar zij heeft natuurlijk ook een hele andere geschiedenis, want dat is surinaams-nederlands, en daar zitten veel grotere verschillen in, en veel moeilijker hebben het die mensen dan, dan de indische Nederlanders.
INF7 Nou, indische Nederlanders, dat is zo ingebakken gewoon, dat valt ook vrij samen, dat is wat Klaas waarschijnlijk ook zei, Oom Klaas, dat de Indische makkelijk leiding kunnen, aanvaarden, leiding aanvaarden, Nederlanders zijn dan eerder die mensen die leiding geven. En dan heb je de surinaamse Nederlanders dat staat een beetje gelijk, dat is in iedere geval, de kinderen die hier komen, die krijgen het moeilijk, want aan de ene kant houden ze hun traditie vast, aan de andere kant kiezen ze hun manier van Nederlanders zijn, dat is bij iedereen anders, en dat was nooit bij kind en bij vader hetzelfde, dus die hebben ook zo'n weg van ja, waar moet ik nou in godsnaam heengaan, en dan komen dus ruzies mee, en na ja, de grote problemen, die in elk gezin kan zijn. Ja, en dan de Turkse en Marokkaanse, die die hebben het nog veel erger, en ik denk dat de Marokkaanse, het ergste hebben. En dat is onze schuld. Want die kunnen zich hier niet aanpassen, aan wat zij hier krijgen.
OK Hoezo denk je dat het niet mogelijk is?
INF7 Nou het zou vast mogelijk zijn, maar dan tegen die tijd is er denk ik geen enkele traditie meer. Traditie, echte oorspronkelijke traditie. Tegen die tijd is alles al zo ongecultiveerd, hoe noem je dat? Je merkt dat, hoe meer buitenlanders, bij wijze van spreken, in Nederland komen, hoe meer Nederlanders ook weer naar het buitenland gaan, op het laatste is er een mengelmoes van alles. En [UnPa] van Nederlanders, Duitsers en Belgisch. Ik denk wel dat het zou lang zal duren voordat de Marokkanen hier, want de kansen, het gebrek is, ze hebben geen goeie opleiding genoten, en we hebben hun ook niet gedwongen, want het zijn mensen, die je denk ik, moet dwingen, die opleiding te volgen, en nederlands te spreken, en zich aan te passen aan onze cultuur, want wij passen ons al genoeg aan hun cultuur aan, daar zijn ze dus mee begonnen, maar ja, het is, het zijn zulke, het is een pacifist tegen een fascist zetten, denk ik.
INF8 Maar ja, ze hebben natuurlijk niet een honderdjarig, of een paar honderd jaar traditie van met elkaar omgaan. Wij met Marokkanen.
INF8 Zij hebben het mohammedaanse gelofte, de meeste indische die zijn allemaal christenen, die naar Nederland komen, dat schilt natuurlijk ook. Een christelijk opvoeding, en de indische mensen, die naar Nederland zijn gekomen hebben ook altijd geprobeerd om zo nederlands mogelijk te zijn.
INF7 Ja. Marokkanen die hebben echt [FaOu].
INF8 Marokkanen die hebben hun eigen cultuur proberen te bewaren.
INF7 Ja, die willen zo, want wat dat betreft ben ik wel bang voor de moslembeweging, die willen, nou het liefst zouden ze heel Nederland moslems willen maken. En dan stuur je niet naar de oudere generatie, die zullen dat niet zeggen, die konden zich meestal nog wel aanpassen, dan zie je echt van die oude marokkaanse mannetjes, zie daar echt, zie je daar, zie je gewoon, die hebben zich te pletter gewerkt, hun hele leven, en dat zijn respectabele mensen, en dan zie je de jeugd, want dat zijn pikkies van 14, 15 en die steken, en die schieten, ik bedoel, het is zo raar, dat je ziet, dat die jongsten, kinderen eigenlijk, dan nog zo extreem zijn, en dat de ouderen [UnPa] nou dat doen ze dan al net niet meer, ja, ik pik mij natuurlijk wel iets aggressiefs wel uit, maar dat zijn dan de dingen die mij direct opvallen, is, dat je de krant dan leest, dat er een groep van dertig man was, en dat daar een jongetje van 14 neergeschoten heeft. Die wordt dus duidelijk aangezet door hun grotere broers en zo, en zo dom zijn ze, in dat opzicht, zo onontwikkeld.
INF8 Wil je een indisch koekje?
OK Maar heb je daar een verklaring voor dat het juist de jongeren zijn? Want je zou eigenlijk denken, dat het voor hun makkelijker is, om in een vreemde omgeving te leven.
INF7 Nou ik denk ten eerste worden in die families altijd de tradities bewaard, meestal, in sterke mates, want ik bedoel net zoals hier, de traditie wordt volgehouden, dat ik hier niet geacht word bepaalde dingen te doen, zal het in mijn huis met mijn familie later al weer heel anders liggen. En marokkaanse en turkse families die houden dat surinaamse, die houden dat heel erg vast, en ja dat kind, dat moet gaan kiezen, die is in de huiskamer, en die zit daar tussen de hele familie met allemaal bloemetjes, en buikdanseressen, weet ik veel wat, en de vader, die de dochter slaat, een vrouw, die de schoenen moet poetsen, bij wijze van spreken, om het maar een beetje extreem op te stellen, dan komt die buiten, en dan is alles nederlands, en alles goed en aardig, en iedereen is gelijk, en je mag hier je mening geven, en als je een meisje bent, dan kom je opeens in een vrouwenvriendelijke wereld, en dat meisje heeft op gegeven moment die heeft een vriendin en die zegt van nou, als mijn vader zegt, dat ik niet met jongens thuis mag komen, krijgt hij een bord naar zijn hoofd, en zegt dat meisje, nou dat moet ik niet doen, want dan lig ik echt met doorgesneden keel lig ik in de goot. Want zo is het vaak wel, zo extreem loopt het bij die families. En ik denk dat, dat gewoon die ouders, die dan die traditie willen voort behouden, die moeten eens goeds gaan nadenken, over hoe die kinderen, de posities van de kinderen, want zij weten wat [UnPa] ja die ouders weten wel hoe het zit, voor hun zelf maar niet voor hun kinderen. En als die ouders gewoon, eigenlijk zouden al die ouders zouden in therapie moeten gaan, hoe ze hun kinderen hier moeten opvoeden.
INF6 En het liefste bij mijn vader. Want dan verdient die alle centen, en kan voor mij een mooie auto kopen, straks.
INF7 Nee, ik heb laatst ook zo'n programmatje daar over gezien, waar dan de kinderen van marokkaanse ouders en zo, en van heel veel buitenlanders, Polen, Tsjechen, die gingen in een kring zitten, en dan zie je ze de problemen overleggen, en dan denk ik, ja maar jullie moeten niet in de kring, de ouders moeten in een kring gaan zitten. Die ouders zijn eigenlijk toch verantwoordelijk voor hoe die kinderen zich voelen. En dan ja, die ouders, die zouden zich toch op het moment dat ik als buitenlander in een land kom te wonen, pas ik me aan aan het land gewoon. En ik zou niet ten zeerste ten kosten van alles mijn traditie willen behouden, want dan moet je gewoon in je land blijven. Denk ik. En als je niet anders kan, nou, dan moet je je aanpassen. Wij hebben ons zo veel aan zo veel mensen ons aangepast. Wij staan altijd open voor iedereen voor elke vluchteling, die hier maar kan komen, nou kom maar, weet je, er is altijd wel wat te regelen, wij helpen nog mee, ook, met illegalen, paspoorten en zo [FaOu].
INF5 Hoort dat wel bij het onderwerp?
INF7 Nou ja. Hij kijkt naar mijn [FaOu].
INF6 Maar toch de Nederlanders in Indi‰ waren bij voorbeeld, veel makkelijker met een hoop dingen. Die Inlanders, die hadden hun eigen geloof, want wij waren dus gewoon christelijk, en zij waren vaak boeddhistisch of islamitisch, en die hadden dan toch vaak, bij de fabriek kregen ze een ruimte daarbij, waar ze dus hun geloof konden beleiden, en daarna weer aan het werk. En dat is bij voorbeeld in een hoop andere landen, of althans in landen die kolonies hadden, is dat natuurlijk niet mogelijk geweest. Je moest gewoon doen wat de blanke heerser zei, en was verder bekken houden, en dat is bij die Nederlanders wat veel vrijer geweest, altijd al. Dus dat schilt dus ook nog een keertje, dat een hoop van die indische of indonesische mensen, [UnPa] anders tegenover die nederlandse overheerser hebben gestaan.
INF5 Ja, weet je toen we weggingen, toch, iedereen huilen, weet je, iedereen afscheid nemen met veel tranen, van je personeel. Niet zo van daar gaat de onderdrukker weg, nee. Tranen met tuiten. Heb je vertelt van je sport?
OK Waarom ik je dat gevraagd heb, was omdat ik me afvraag, of het eigenlijk wel dwingend noodzakelijk is, dat zich mensen moeten aanpassen wat hun cultuur betreft. Of, waar zit het probleem als ze het niet doen? Daar kan ik eigenlijk nog geen probleem zien. Op zich zelf.
INF7 Nou ja, als jij als man dan, dat is het hele probleem, dat je dat probleem niet ziet, dat zijn je kinderen, jij hebt, of ik heb dan bij voorbeeld, stel dat ik 25 ben, en ik heb een dochtertje hier rondlopen, ik heb er geen problemen mee, dat zijn je kinderen, die moeten zich gaan vormen, en die hebben dan twee werelden, en die weten nog helemaal niet wat of hoe ze welke kansen moeten kiezen, dus die krijgen ruzies, en dat zijn geen lichte ruzies, dat is echt alle hoeken van de kamers in, meisjes, of jongen, maakt niet uit. Dat is, je leest nou een keer in de week wordt dat, dat een marokkaanse vader zijn vrouw of zijn dochter heeft doodgestoken, en niet een keer. Ik bedoel, dat maak je hier, alleen maar met relatieproblemen mee, man vrouw, vriend maakt vrouw dood, of zo, maar daar is het gewoon pure traditie, zo van, ja je bent een slet, want je hebt een blanke jongen gekust, zo drastisch is dat, dan denk ik van ja, je hoeft je niet aan te passen nee, en dan heb je ook geen problemen maar je dochter wel. En jij als vader denk ik maakt dat probleem alleen maar groter. Daar zijn natuurlijk heel wat families, die passen zich toch aan, want als je toch naar die familie bij mij hier in de straat kijkt, die hebben zich perfect aangepast, en daar hebben wel zulke onbelangste dingen zijn er gebeurt, die echt niet in de haak staan, maar nu is dat een echte, ze behouden hun traditie, [UnPa] grote surinaamse feesten, en ze eten elke avond surinaams en hun hele huis ruikt surinaams, en ze zijn nog steeds bruin, heel weinig blanke mensen in de familie, maar voor de rest gaat het perfect, ze weten hoe het systeem hier werkt, en ze gaan me met de [UnPa], dan denk ik zo heb je geen problemen, zodra jij je traditie gaat [UnPa], want dat kan niet, ik denk ook niet dat ooit, dat de echte tradities, ja, zullen bewaard blijven, er komen nieuwe dingen voor in de plaats, zeker als al die culturen door mekaar gaan. Ik bedoel, waar is onze traditie uit 1700? Waar is die gebleven?
INF7 Ik denk niet dat dat kan.
OK Dus wat je punt is, het is een probleem als mensen tussen twee culturen zitten.
INF7 Ja, dan heb je familie. En als ze zich niet aanpassen, de oudste, die dus de regels uitmaken, hoe of wat, dan, bij voorbeeld, ik heb, mijn vader is marokkaans, en ik ben smoorverliefd op een meisje die blank is, en hij zegt van ik sla je zo verschrikkelijk in mekaar als je met dat blanke meisje iets doet, weet je, want zij is geen moslem, en ze is heiden, en dat is godslastiging en dit en dat, dan heb je dus ook weer de religie, dat ook weer een begrenzing is van menselijkheid, en dan kom ik buiten, en dan kom ik bij die familie van dat meisje, en daar word ik geaccepteerd alsof ik Jezus ben. Zo van, je bent zo'n toffe pik, weet je, blank en dan een marokkaans jongetje, die gaan perfect samen, dan ben ik toch helemaal gek aan het worden, en dan kom ik weer thuis en dan krijg ik weer knallen, en dan kom ik weer bij die andere familie en dan word ik weer de hemel ingeprezen, en dan kom ik op straat, en dan wordt je soms gediscrimineerd, en dan niet, ja, dan weet je nooit, waar je plaats is. En dan ga je ook gekke dingen doen. En dan ga je ook voor jezelf opkomen van joh, wat ben je, dan boem, of ik ga stelen, of ik ga rare dingen, of ik ga studeren, ik ga de politiek in, want ik denk, nou ik zal mijn vader even laten zien hoe ik het toch hier op ga lossen. Maar ik ga gewoon de politiek in, ja whatever.
INF5 [UnPa] denk je dat je marokkaanse mensen met indische mensen kunt vergelijken?
INF7 Nee. Ja, in de zin dat zij [FaOu].
INF5 Indische Mensen voelen zich gewoon Nederlander.
INF6 Ja er zit natuurlijk ook een hele verschil tussen die indische mensen die hier naar toe kwamen, want die indische mensen, die hier naar toe kwamen, 99% die had een goede opleiding gehad, en die hadden gewoon een [FaOu].
INF6 Maar de meeste hadden allemaal een opleiding gehad, en als je dan kijkt naar die Marokkanen, die hebben nog niet eens lagere school gehad. Dus die zijn sowieso al veel bekrompener, in hun gedachten, en die hebben het dan veel moeilijker mee, om bepaalde dingen te gaan accepteren, want die hebben gewoon compleet geen opleiding gehad. En die indische mensen hadden allemaal een opleiding gehad, hadden al nederlandse cultuur, hadden al nederlandse basis.
INF5 Ja, je kunt het niet vergelijken.
INF8 Maar je moet onderscheid maken, tussen indische Nederlanders en Indonesi‰rs. Want heel veel Ambonezen, die gewoon dus puur Ambonezen waren, die hebben het ook moeilijk gehad.
INF5 Die hadden ook geen opleiding.
INF8 En die wensten zich ook niet te mengen [FaOu].
INF7 Nee, die hadden de nederlandse cultuur niet een beetje daarin zitten, wat de indische Nederlanders wel hadden.
INF8 Nee, en die wilden dat ook niet.
INF5 Dus de ouders van [UnPa] en zo.
INF8 Je moet een onderscheid maken tussen indische Nederlanders, en dat zijn de mengvormen, de halfbloedjes, zeg maar, en zoals Marlene, zo, en de echte Indonesi‰rs. Daar zijn er natuurlijk niet zo verschrikkelijk veel hier naar Holland gekomen. Behalve dan de KNIL-soldaten, die moesten vluchten omdat ze dus voor de Nederlanders hadden gewerkt. En die hebben het hier wel moeilijk gehad. Alleen dat is ook weer zo veel jaar geleden, dat ze het moeilijk hadden.
INF6 Die hadden het natuurlijk moeilijk, omdat die hadden natuurlijk vaak ook een ander geloof, en daar was in Nederland natuurlijk geen enkel moskee.
INF8 Nee, de Ambonezen waren allemaal christelijk.
INF5 En dat is ook interessant, die hebben een heel eigen soort christendom, gemaakt, in al die jaren h‚? Met bepaalde rites, dat ze bij voorbeeld, geld wat in de collectezak gaat, dat hebben op zo'n soort altaartje thuis, speciaal geld, daar wordt voor gebeden, en met dat geld moet je allemaal, h‚ Gerard, hele gekke dingen, iets wat wij helemaal niet meer doen, of nooit gedaan hebben. Speciaal soort christendom.
OK Maar die mensen, die zitten toch dan precies tussen twee culturen. Hoe kunnen die daarmee omgaan?
INF8 Nou, die hebben het dus flink moeilijk mee gehad, maar die hebben dus altijd volgehouden, dat ze terug zouden gaan, naar de Molukken, om daar een vrije staat Molukken [FaOu].
INF8 [FaOu] en die hebben altijd in dorpen gewoond, en wilden daar ook niet weg, die wilden dus niet integreren.
INF8 Die zaten in kampen. En nog.
INF5 Het laatste kamp is nog zo dat ze niet weg willen daar. Maar Molukker zijn is toch weer iets anders dan indische Nederlanders.
INF7 Ja, Molukkers zijn gewoon stronteigenwijs wat dat betreft. Die kwamen hier echt zo van wij komen terug en dit is echt alleen maar tijdelijk.
INF5 Omdat het belooft is h‚? Het is hun belooft.
INF6 Ja de Molukker dat lag natuurlijk weer bij het echte Nederlands-Indi‰ wat dus, waar dus echt veel Nederlanders waren, de Nederlanders zaten voornamelijk op 4, 5 plaatsen langs de kust bij Java en bij Sumatra, en Molukker, daar heb je het natuurlijk over een afstand van 2-3000 Kilometer, verder op, en ja, het behoorde wel tot de kolonie maar ja, echt invloed was er niet.
INF7 Ik bedoel per cultuur is het gewoon zo verschillend, het is wat dat betreft, hoe bekrompener ze zijn, hoe minder ze zich aan zullen passen, en indische mensen zijn kennelijk niet zo moeilijk wat dat betreft.
INF5 Die voelen zich Nederlander, op en top. Die zijn nederlandser dan Nederlanders. Want ik krijg als Tante Lita toch kritiek van wij spraken niet zo?
INF7 Maar daarvoor, daar nog voor dan. Om de verschillen aan te geven, waarom zij zich aanpasten en waarom andere dat niet doen. Want waarom pasten ze zich aan aan de Nederlanders? Dat ligt in je aard of niet.
INF5 Bescheiden en ook [FaOu].
INF5 [FaOu] ze zijn pas wat zich gaan laten horen, toen ze oud waren, dus niet hoefden te werken, toen hadden ze tijd om eens een keertje, die Ex-Knillers, dus van het koninklijk nederlands-indisch leger, toen ze gepensioneerd waren, gingen ze zeggen, waarom hebben we toen onze salaris niet gehad? Over de hele wereld zijn de militairen uitbetaald, alleen wij niet.
INF6 En er is geloof ik weer een paar weken geleden, stond er weer een stuk in de krant over zo'n KNIL, over zo'n schandaal over dat die dienstplichtigen, nou we hebben de beroepssoldaten die gevangen hadden gezeten krijgen dus wel de zevenenhalf duizend, gulden, maar die indonesische dienstplichtigen die daar waren, die kregen het dan weer niet.
INF5 Nee, en de Hollanders, die naar Amerika gegaan zijn, zoals Marthas vader [FaOu].
INF5 [FaOu] kregen het ook niet. De mensen, de ambtenares, zoals Claire van Arkel, is ambtenaar geweest, moest doorwerken van de regering, Wilhelmina heeft iedereen opgeroepen, Koningin Wilhelmina, maar die kregen ook gewoon nooit iets, en als enig land ter wereld, Nederland heeft de salarissen niet uitbetaalt.
INF6 Die schuld is ook niet meer in te lossen gewoon.
INF5 Is er ook niet meer in te lossen.
INF6 Het gaat over miljoenen guldens toen, en dat moet je dan nu gaan vermenigvuldigen met een [UnPa]
INF5 Dat is heel ingewikkeld, Oliver.
INF7 Maar wij hadden het daar helemaal niet over, volgens mij. Wij hadden het over, waarom culturen zich wel of niet aanpassen. En dan typisch het nederlands.
OK Wat is dat eigenlijk typisch nederlands?
INF6 Kurt, leg jij dat dan even uit! Want jij bent de denker in de familie!
INF7 Oh! De typische Nederlander?
INF5 Wat is typisch nederlands?
INF7 Daar zitten ook vormen in.
INF7 Ja. Nee. [UnPa] Dat eten is wel nog typisch nederlands.
INF5 Is niet van Suni, Sugi, een van die twee, dat die alleen maar van aardappelen hield?
INF7 Is dat typisch nederlands?
INF5 Aardappels [UnPa] van die kinderen, een daarvan wilde toch in plaats van rijst alleen maar aardappelen.
INF8 Dat doet er toch niet aan toe.
INF7 Nee. Doet er niet toe. Wat is een typisch Nederlander? Na ja, ik zou dat niet weten, ik bedoel, ik kan alleen voor me zelf spreken, ik kan wel zeggen wat voor mij de voorbeeldige Nederlander zou kunnen zijn. Dat is iemand die dan nou ja, gastvrij is voor iedereen, zich aan kan passen aan alle culturen, die er maar zijn, maar natuurlijk altijd de nederlandse gewoontes en waarden, wel altijd proberen te behouden natuurlijk, dat is logisch. Ik bedoel, daar mogen hier best buitenlanders naar binnen komen, en die mogen best een moskee bouwen, en alles, maar het moet niet zo zijn, dat wij ons aan hun moeten gaan aanpassen. En dat is wel iets wat ze verlangen van ons. Nou is het natuurlijk ook onze schuld, dat [FaOu].
INF7 Voor mij zou het iemand moeten zijn, dat Nederland zou een ijzersterke land kunnen worden, als er niet zo veel met uitkering zou gerommeld worden, als er beter controle zouden zijn, als de buitenlanders beter geholpen zouden kunnen worden, hier eens aan te passen, meer aan het milieu denken, ja ik vind Nederland meestal zo'n mengelmoesje zo van Amerika die doet eerst alles fout, en dan doen wij het goed, en dan heb ik het nog niet over die communistische landen, want die lopen zo ver achter op ons, ik zie eigenlijk Nederland zoals een beetje zo, zo'n kleine centrum [FaOu].
INF8 Wij zijn eigenlijk het centrum van de wereld, of wat wou je zeggen?
INF6 Wij doen ook alles fout wat de Amerikanen eerst fout gedaan hebben.
INF7 Nee [UnPa], dan denk ik niet aan geld, aan materialistische dingen, maar gewoon aan hersenen, en dat is dan dus eigenlijk kun je dat ook nog aan, ja je kan het natuurlijk in extremen gaan trekken, wat ik alles zeg, en dan kun je om alles lachen, en dat zijn dus ook, Europa is natuurlijk ook, maar dan, nog een keer, als ik dan om Europa kijk, dan zie ik toch Nederland als een soort centrum, van al die landen kijken ze, wel niet het mooiste land, we hebben ook niet het, maar ja we hebben toch volgens mij het welvarendste land, hier mag echt alles, en hier, ja hier mag je alles zeggen, hier wordt ook aan alles wat gezegd wordt wordt ook iets gedaan, wat dat betreft zijn we een uniek land, een paar graden warmer en, en wij zijn een wereldland, en als de Nederlanders niet zo lui waren, we hebben het hier veel te goed in Nederland, we hebben het echt veel te goed, en daar gaan we waarschijnlijk aan kapot, als dat zou gebeuren. Net zoals met het fascisme dan, als dat, dit is typisch een land, waar dat in een keer gigantisch door zou kunnen slaan, dat fascisme, volgens mij, omdat die mensen die zijn zo, zo welvarend, dat ze denken, alleen ze denken, eigenlijk alleen maar aan geld, en zo, en ze zullen niet aan het welzijn van de wereld denken zo snel. Vind ik, hoor. Ze zijn natuurlijk, ze zijn er wel, maar een beetje, nee we hebben het hier te goed, daar is een ding, dat zij ik gisteren, als we naar de hele wereld kijken, dan denk je waarschijnlijk, in godsnaam, waar zijn we mee bezig. Wat is er nou nodig, wat moet nou gebeuren, en wat wordt er gedaan. Nou dan kun je, dan kun je zo alle regeringen kun je zo in een keer weggooien, in de prullenmand gooien, en op nieuw beginnen, en Nederland, die komt nog, het verste in de buurt, hoe het wel zou zijn moeten. Denk ik. Hier wordt echt naar de mensen geluisterd, en als dit hier fout is, nou ok, we proberen wat, proberen, als het maar een beetje. Met kerstnacht dat die demonstraties worden gehouden met ik weet niet hoeveel duizend man tegen het fascisme, en zo [FaOu].
INF8 Maar hoe dacht je dat het in Duitsland was!
INF7 Maar ja, logisch dat dat in Duitsland gebeurd, in Duitsland moet dat ook het eerst gebeuren. Natuurlijk. Die Duitsers, die, ik trek het niet over een land, maar als het ergens aangepakt moet worden, dan is het in Duitsland, zo ver kunnen we tegen Duitsland gaan, en dan wordt het weer Nederland tegen Duitsers van tegen het fascisme in Duitsland.
INF6 Ja maar kijk, het fascisme in Duitsland is een stuk drastischer dan hier, maar dat is hier ook [FaOu].
INF6 [FaOu] alleen wij houden onze mond wat langer dicht.
INF6 Het aantal fascistische en rassistische ideologie‰n wat daar onder de bevolking rond druistert is even hoog als in Duitsland, daar zit echt geen verschil in.
INF6 Je kan mij niet vertellen dat daar honderd kilometer verderop de mensen 100% anders denken als wij.
INF6 Dus, wij hebben hier relatief even veel problemen als in Duitsland, alleen de nederlandse cultuur is iets minder [FaOu].
INF7 Nee, ik vind dat Duitsland het veel, en veel en veel moeilijker heeft dan Nederland.
INF6 Want wij zeggen van, ja kijk, in Duitsland zijn er nu dus die drie Turken vermoord, maar hier zou hebben geloof ik ook wel iets van 20, 30 brandbommen gegooid, in asielzoekerspensions. Alleen het was dan de mazzel dat die lui bij tijd weg konden komen, maar wij hadden ook honderd mensen kunnen verbranden.
INF8 Maar zo hebben wij het wel genoeg over gehad, denk ik.
INF7 Nee, maar Duitsland heeft het gewoon moeilijker, en ik vind dat Nederland, is toch vind ik, een uniek land. Wij kunnen verschrikkelijk sterk worden, in de goeie zin, een goeie dingen doen, als we allemaal niet zo lui zouden zijn.
INF6 Maar dat heeft allemaal niets meer met de familie Zandvoort te maken. En ook niet met de familie Bolkenstein.
INF7 Nee. Ivo, ga nou niet dingen terug betrekken, want het heeft wel daarmee te maken, hij vraagt aan mij, wat nou de typische Nederlander is, dan. Volgens mij.
INF6 Ja, maar het typisch Nederland heeft niets met het fascisme te maken.
INF5 Wil je het weten, het typisch nederlands in vergelijk tot indische mensen?
OK Bij voorbeeld, wat zou een typisch nederlands waarde kunnen zijn? En een typisch indisch waarde.
INF5 Een waarde. Ik vond zo leuk in het boek van Marion Bloem, dat ze schreef als meisje, dat indische mensen zijn heel gastvrij, h‚? En zeg je als moeder, neem maar, van de koekjes, maar de nederlandse meisjes die bij haar op bezoek waren, die aten dan ook alle koekjes op. Terwijl zij wist, ook al zeg je, neem maar, dat je niet alles neemt, maar gewoon een of twee. En dan zouden indische mensen toch niet zeggen, h‚, dat mag je niet doen, want dan zeggen ze niets, en dan laten ze dat allemaal. En ik weet ook nog wel, Gerard, dat indische mensen moeten altijd met etenstijd iemand te eten vragen. En, dat hoort gewoon zo. Daar was onze pianostemmer hier, en het was zes uur, en toen keek ik naar Gerard, zo, van, ik had het toen nog niet eens gezegd, en Gerard al, nee schudden, nee schudden, [UnPa] ja, maar dat is toch niet beleefd, moeten hem toch te eten, zei, ik wil die man toch niet aan tafel hebben. Zo, ik ben zo opgevoed, van, ja [UnPa] etenstijd [FaOu].
INF7 Nee, er zijn misschien best wel veel van dat soort dingen, kunnen terug betrekken op wat Nederland nu is.
INF6 Maar ik heb het zelf ook, dat ik mensen uitnodig om bij mij te eten.
INF6 En collega van mij [UnPa] nodig ik ook uit, van, kom maar eten als je om acht uur er bent.
INF5 Maar indische mensen die geven hun, ook nu nog in Indonesi‰ zelf, ze geven hun eigen eten, als jij niet gegeten hebt, dan zeggen ze hier, nee, nee ik hoef zelf niets. Weetjewel. Nou dat is in Nederland niet zo. Dat is gewoon niet.
INF8 Nee, en Nederlanders koken ook voor precies zo veel mensen als er komen. Als wij met z'n vieren zijn, h‚, dan wordt er dus voor vier mensen gekookt. Indische mensen koken voor tien. Want je weet nooit, wie daar binnen kan komen, en die moet mee eten.
INF6 Nou, de gerechten zijn anders. Wij hebben kant en klaar karbonaadjes, die koop je zo bij de slager, en als je zo bij de marokkaanse Islamiet gaat kijken, en je vraagt een karbonaadje, kijkt die kerel je met een vraagteken aan, dat je, of je gek bent. Want daar is het gebruikelijk gewoon dat je tien kilo koopt. En je pakt er een kilo uit, en dat gooi je in de pan, en dat wordt klaargemaakt, en of je nou met vier mensen of met tien mensen bent, dan hoor je die kilo te delen.
INF6 En, indonesische mensen maken vaak gewoon een pan klaar, daar zitten allerlei stukken kip in, en ze tellen niet de stukken kip, die ze daar in doen, ze gooien gewoon, ja, een paar poten in [FaOu].
INF7 Nou luister eens Ivo, dat zijn mensen, die weten wat een en twee is.
INF6 Nee, maar ze kijken daar niet eens. Ze weten het wel. Maar ze kijken daar niet naar. Wij kijken naar, van wij zijn maar vier personen, gooi je vier [FaOu].
INF7 Maar wie koopt er nou, zonder te kijken naar het voedsel?
INF6 Ja, maar ze kijken niet naar de hoeveelheid! Ze kijken niet speciaal van, nou, wij zijn maar drie mensen, dus we moeten drie stukjes vlees erin stoppen.
INF7 Nee. Ze gooien daar gewoon maar een stuk vlees in.
INF5 H‚, toen jij in Amerika kwam bij Ilse, dat zijn indische mensen in Amerika, dan merk je toch ook, dat het helemaal een ander sfeer is, dat dat zijn indische mensen, dat is toch totaal anders. Toch ook idioot gastvrij, h‚?
INF7 Ja. Ja, ergens wel, ja ik heb laatst ook weer iets meegemaakt, in Nederland hier zelf, dat ik met Engelse sprak, die vonden Nederlanders heel gastvrij. En als ik nu zo over Amerika terug denk, dan is dat inderdaad idioot gastvrij, aan de andere kant vond ik het ook helemaal niet zo raar, want dat was ik hier al gewend.
INF8 Omdat jij gewend bent, om in de indische cultuur te leven.
INF7 Ja, dat snap ik, daar wou ik nu op doorgaan. En dan merk je dus inderdaad, dat die invloeden, ze zijn super-gastvrij, je zou echt niet in je eentje zo met je bordje zitten, naast allemaal onbekende, en daar wordt echt voor je gezorgd, en iedereen die komt daar bij wijze van spreken op je lip zitten om je maar te entertainen, of als de regel, dat je het maar goed naar je zin hebt.
INF5 En toen van kleins af aan, dat je meeging naar de pasar malam, voelde je toch al meteen op je gemak.
INF5 En je wordt volgestopt, hier, hier Ivo, nog wat sat‚, hier, hier [FaOu].
OK Als je dan zo'n ervaring hebt gemaakt, heb je dan niet soms het gevoel, dat als je bij pure nederlanders, zeg ik maal, bent, dat je daar onwel voelt, of zo?
INF7 Dat zou heel goed kunnen, dat is ook iets, van, ik bedoel, ik ben, ik ken maar een bepaald gedeelte van Nederland, en de dingen waar ik me niet op m'n gemak voel, daar weet ik ook dus ook niet zo veel van, en dat zijn dus wat, de Nederlanders die kunnen zo verschrikkelijk bot zijn, en zo, ook weer, ongevoelsmatig, dat als je soms hoort, van wat voor problemen in een familie spelen, dan denk je van, Jezus Christus, dat is niet te geloven, dat zou je zo in een marokkaanse familie kunnen zetten.
INF5 En bij Oom Michel [FaOu].
INF7 Een typisch nederlandse familie, ja, die zijn botter, ongevoelsmatiger, meer, ik denk het wel. Als er dan echt dus geen cultuur van iets anders in zit, dan zijn de Nederlanders niet echt de meest gastvrije, sympathieke mensen hier.
INF6 Dat is niet helemaal, want als je hier op de boerderijen gaat kijken, hier zo, in die kleine dorpjes, een kilometer of 200 naar het noorden, als je daar zo met etenstijd komt, wordt je ook uitgenodigd. [UnPa].
INF7 Ik had het wel over de stad dan, ik had het niet over het platte land.
INF6 Kijk, op het platte land is het heel anders dan, hier zo. Platte land is iedereen ook gastvrij, althans een stuk gastvrijer, kijk maar, het wordt natuurlijk steeds minder, omdat de kriminaliteit, die stijgt zo idioot snel in Nederland.
INF6 Vergelijken met vroeger. Vroeger ging het met een percent omhoog, en nu gaat het met een keer met een sprong met 20, 30 percent. Ja, en daar ga je natuurlijk deuren afsluiten. En die gaan dan natuurlijk ook heel moeilijk open als ze dan open gaan, dan zit er een kettinkje aan de deur, dat die niet te ver open kan springen. En dat is natuurlijk ook een probleem. Waardoor de gastvrijheid ook steeds minder wordt. En dat is ook bij de indische mensen zo.
INF7 Nee, ik denk dat het een beetje materialisme is van de nuchtere Nederlander, dat het niet goed is, want zelf de waard vertrouwd zijn gasten, en dat is een gouden regel. Dus ik weet niet wie jou aanwijst of zo, wie de schuldige is.
INF6 Dat weet ik ook niet, maar [FaOu].
INF7 Nee, ik bedoel, ik zou mijn hele leven zo gastvrij mogelijk blijven, maar als hij me beroofd en me neersteekt, in mijn slaap, dat is toch mijn [UnPa] maar ik zou niet minder gastvrij worden.
INF6 Nee, maar ik kijk wel uit wie ik in mijn huis uitnodig. [UnPa]
INF6 Kijk, ik ken jongens, die zijn, die gebruiken drugs, maar die ga ik toch niet uitnodigen in mijn huis om te komen eten. Die geef ik liever vijf gulden, ga maar op de straat [FaOu]. [UnPa]
INF8 Heb je mij nog nodig eigenlijk? Ik zit hier bij en heb iets van nou [FaOu].
INF5 Dan gaan wij jou wat gaan vragen.
INF5 Jij hebt altijd met indische meisjes [FaOu].
INF8 Als jullie nou eens ophoepelen, jullie hebben je zegje gehad.
INF5 Nee, wij gaan naar jou luisteren. Je bent altijd met indische meisjes, en ging Gerard daar op bezoek, en ze vroegen [UnPa] Ilse, daar is Kurt in Amerika ook geweest, en kreeg die daar natuurlijk ook eten, hier, Gerard, eten, eten, en ging die thuis nog een keer eten, dubbel eten, h‚? Eerst lekker indisch, en dan hollands.
INF6 Maar hij durfde zijn moeder niet te vertellen, dat hij geen trek in spruitjes had, dus hij at zijn bord alsnog maal op.
INF8 Vind jij het erg als ik wegga? Want nu vertellen ze mijn levensverhaal wel.
INF6 Nou ja, dat heb je ons verteld.
INF7 Nou wat je bij indische mensen vaak merkt, is dat, dat eten dat komt zo naar voren. Altijd eten, en dan zie je ook in Indonesi‰ zo van, we hebben, als je maar eten hebt, weet je, dan zijn wij al gelukkig. En Nederlanders hebben dat dus niet. De Ras-Nederlander dan. En dan, je merkt gewoon, altijd met eten komen, en zodra ze ook met eten komen, voel je je daar op je gemak, want dat zijn ook de eerste dingen die een mens nodig heeft. Ze zijn wat dat betreft, ja, heel gevoelsmatig. Je ziet ze daar werken, in de meest verschrikkelijke omstandigheden, maar ze lachen, ze lachen de hele dag, bij wijze van spreken. Met Nederlanders is dat helemaal, als je hier moet werken, dan moet je laten zien dat je werkt, en gewerkt hebt, dus dat is niet, nee.
INF5 Hebben indische mensen altijd praatjes over het eten, en die andere twee vallen eigenlijk weg, dat zijn jachtverhalen, en spookverhalen. En die hoor je dus wel bij de oudere generatie [FaOu].
INF5 Jachtverhalen. Maar ik kan je alvast geen jachtverhaal vertellen. En ook geen spookverhaal.
INF6 Ja, ik kan ook geen jachtverhalen vertellen, want wapenbezit is hier in Nederland verboden en jagen zonder vergunning ook.
INF5 Maar dus die oude indische mensen, die hebben eetverhalen, jachtverhalen, spookverhalen. Elke verjaardag is het raak.
INF7 Ja, dat is typisch iets voor hun.
INF8 Indische mensen zijn erg bijgelovig. Waanzinnig bijgelovig.
INF8 Ik heb hier staven staan, dat zijn batak-staven, die uit Sumatra, die lange staven, een indische man of indische vrouw raakt die staaf niet aan. Als de dood. Echt waar, raken ze niet aan. Afblijven.
INF5 Dus Claire of zo, zou het ook niet.
OK Claire zou het ook niet doen?
INF5 Nee, Claire heeft op de radio een gesprek geloof ik van drie uur gehad, over guna-guna, dus over de zwarte kunst, maar ik vroeger, ik liep altijd weg, als ze, het personeel, de babu of zo, dat soort verhalen ging vertellen. Ik was er bang van.
INF8 Maar haar ouders vertelden verhalen, dat er zo'n dukun kwam, zo'n priester of zo, Indischman, en dat die in staat was om armbanden zo over tafel te laten dansen als een, en die ouders geloofden dat. Zelfs haar vader Zandvoort geloofde dat verhaal.
INF5 Nee, maar dat was geen dukun, dat was gewoon een hypnotiseur.
INF8 Ja dat snap ik ook wel, maar [FaOu].
INF5 Een dukun is een medicijn-man.
INF5 Maar dat geloofden wij, want dat zagen we voor onze ogen!
INF8 Ze zagen het voor hun ogen! Dat zijn hollandse mensen!
INF5 Die bril die ging zo lopen over de tafel, en die keek naar mijn vader. Ja, ik heb het echt gezien, we allemaal. Maar dat was een hypnotiseur.
INF8 Ja, waar het om gaat is, dat ook jouw ouders dat geloven.
INF5 Als jij dat zou zien, zou je het ook geloven?
INF8 Nee. Want ik zou het niet zien.
INF7 Nee, dat zou ik niet echt zeggen.
INF7 Nee, want ik zie dat helemaal niet zo, maar, nee, Mama, die is ook erg bijgelovig.
INF7 Nu niet meer zo, vroeger wel. Nou, niet echt bijgelovig, gelovig, ja.
INF7 Gelovig, in geesten en zo, en dat soort dingen, omheen zijn, dat heeft Mama dus zeker nog uit Indonesi‰. Van haar Babu waarschijnlijk. Of van haar moeder. Babus, die brengen dan natuurlijk, die staan wat dat betreft, heel dicht bij. Die zorgen voor jou de hele dag.
INF5 Ja. Maar mijn moeder ook wel, die deed leuke dingen, voorlezen en zo. Maar ik heb dus een aantal indische gewoontes bij hun bij proberen te brengen, wat dus niet gelukt is, dus als je in Indonesi‰ naar de WC gaat, dan was je je met water, en dan met papier, en dat heb ik wel vaak geprobeerd, bij de kinderen en ook bij Gerard, mooi niet.
INF7 Nee. Daar moet je ook niet bij Nederlanders mee aankomen.
INF5 Ja maar ik ken mensen, die hebben bij voorbeeld een partner, en die zijn dat ook gaan doen, gewoon met water wassen elke keer.
INF5 Maar dat willen ze niet. En wat heb ik nou nog meer geprobeerd? Nee, verder zo van gastvrij zijn en zo, nou dat doen jullie allemaal.
INF7 Nou ik heb toch van die geloofdingen van jou, heb ik veel dingen overgenomen, Ma.
INF5 Ja, dat is meer zo mystiek, h‚. Want alles over, ik ben ook heel gelovig, en dat zijn jullie eigenlijk niet zo. Maar wel dat er meer is zo op de wereld.
INF7 Ik bedoel, nee, nee je zegt allemaal onwaarheden.
INF7 Nee. Ik geloof zeker dat jij, een soort, veel hebt meegemaakt met jou zogenaamde geest, of het waar is, of niet, ik geloof wel, dat het voor jou een duidelijke ervaring was van dat bestaat. Zodat ik eerlijk geloof dat mijn moeder, als mijn moeder dat zegt, dan geloof ik dat.
INF7 Dus ik heb een keertje met zo'n bekertje en dat een beetje [UnPa], met een paar kinderen, en dat heb ik ook nooit meer gedaan toen mijn moeder helemaal gek werd toen ze dat hoorde, van en je doet dat niet in mijn huis en alles, en.
OK Wat was dat met dat bekertje?
INF7 Zo'n bekertje dat je geesten gaat oproepen. En dat die de namen langs gaat en bepaalde dingen gaat zeggen.
INF7 En zo. En wat ik dan van mijn moeder leer, is niet dat ze bestaan, maar dat je dat beter niet kan doen. Sowieso. Je wordt er niet beter van en je wordt er niet slechter van. En mystieke dingen dat komt er vanzelf uit voort. Ik ben niet speciaal mystiek, helemaal niet, ik ben echt niet die beeldjes of zo.
INF5 Nee, maar je, ik zeg wel eens dingen of ik denk ik zeg wat ik denk en dan sta er niet echt afwijzig tegenover. Toch?
INF7 Nee, maar is dat mystiek?
INF5 Ja, dat is een moeilijke, moeilijk om precies te omschrijven.
INF6 Ja, ik geloof daar wel in, in guna-guna.
INF5 Nou kijk guna-guna [FaOu].
INF5 Je hebt zwarte kunst en je hebt ook gewoon witte magie. Gewoon. En ja een heleboel dingen ook gewoon hier, dat is, ja [FaOu].
INF8 Ik zal je een mooi verhaal vertellen. Claire van Arkel, die zag dit beeldje, en die zei dat beeldje dat is niet goed, dat moet je onmiddellijk, dat is afrikaans overigens, hoor.
INF8 Dat moet je wit laten maken, door een dukun, dan ook weer, h‚? Want dat brengt onheil. En toen kwamen wij terug uit Portugal, en toen lag ik er binnen de kortste keer dacht iedereen ik zal erop sterven, en Claire zei, dat komt door dat beeld. Maar ik ben weer beter geworden, ik was naar drie dagen weer beter, en niemand heeft gezegd, dat komt door dat beeldje. En ik heb het beeldje niet wit laten maken, en [FaOu].
INF5 Maar ik vind niet dat het echt goed met je gaat.
INF6 Nee, het gaat niet goed, nee.
INF7 Nee, maar mijn vader heeft wel gelijk, je ziet dan hoe ongecontroleerd mensen maar dingen zeggen en dat dan ook geloven. Ik bedoel, het is inderdaad eigenlijk zou Claire dan ook gelijk moeten zeggen, ah dat beeldje, dat heeft jou weer beter gemaakt, of iets dergelijks. Niet alleen maar vingers gaan wijzen als het slecht gaat.
INF5 Ja maar Claire voelt dat dat een slechte invloed [FaOu].
INF8 Ja maar dat voelde ze verkeerd, want dat beeld is een beeldje wat het huis beschermt. Dat is een beschermbeeldje.
INF5 Ik heb ook tegen Claire gezegd, daar zijn meer hier in huis van die beelden die beschermen ons allemaal.
INF8 Ja, dat zeg jij dan weer, maar dat is ook weer niet waar.
INF6 Maar ja, dan heeft mijn vader iets van 50 vruchtbaarheidsbeeldje, en hij heeft nog maar een zoon verwekt bij zijn laatste vrouw. Dus erg geholpen heeft het ook niet. Hoe zit dat nou?
INF8 Omdat je moeder die vruchtbaarheidsbeeldjes niet droeg.
INF5 Ik moet ze in mijn hand houden. Die muntenverzamelaar, je weet wel, een muntenverzamelaar, en zijn vrouw, daar viel het vruchtbaarheidsbeeldje op de schoot, en die werd zwanger. Terwijl ze jaren niet zwanger werd. Hoe heette ze nou, Gerard?
INF5 Maar ik geloof ook niet, hoor, dat geloof ik ook niet. Maar ik geloof wel, dat er meer is.
INF7 Ja, daar is meer, zodra je dat denkt, en als je dat niet denkt, dan is er ook nooit niets meer. Ja, zo simpel ligt het. En als je daar tussen in zit, dan is alles. Want, zodra mijn moeder bijgeloof, of geloof gaat hechten aan bepaalde mysterieuze dingen, gaat het ook tellen voor je. Dus automatisch. Zodra je iets van woorden in je hoofd propt, gaat dat werken, sowieso. En als mijn vader zich, want, dat zijn dan extremen, mijn vader zegt, bof, dat is niet waar, dus voor hem gaat het ook niet op. Niets is daar tussen in, niets zegt nou en daar zijn goede en daar zijn slechte spirituele dingen. En daar kies ik gewoon zonder na te denken. Probeer ik mij daar me weg in te kiezen. Niet zo dat ik, dat ik, oh dat is niet goed, oh dat is wel goed, je moet in ieder geval er over nadenken. Dus dat is dan weer het resultaat van Indonesi‰ via mijn ouders of mij.
INF5 Maar mijn moeder heeft ons opgevoed van als je zout morst moet je met je rechter hand over je linke schouder anders krijg je ruzie, nou dat doe ik ook allemaal niet.
INF8 Ja. Maar dat is europees.
INF5 Ja, nou dat doe ik niet. En je mag geen zonnebloemen planten ga je verhuizen. Op gegeven moment heb ik gezegd, ik trek me daar niets van aan. Er zijn wel zo veel dingen. Je mag geen paraplu in je huis op steken.
INF8 Nee, wacht even, een heel ander verhaal, wij hebben een wayangpop, en mooi, dat ik die niet op mag hangen.
INF5 Nee, dat is weer wat anders!
INF8 Daar is een wayangpop, en daar hoort en partner bij, en wij hebben daar maar een.
INF8 Nee, die heb je niet. En die mag ik niet ophangen.
INF5 [FaOu] die daar verstand van heeft, die zei, die mag je niet alleen ophangen. Je mag nooit goed zonder kwaad, daar moet een [FaOu].
INF6 [FaOu] een evenwicht bij.
INF5 Je moet ze allebei en anders niet goed. En zo geloof ik ook, als ze zeggen van bepaalde krissen, daar moet je bepaalde rituelen met doen, die mag je niet zo maar ophangen, want dan brengt het ongeluk. Nou ik zou het niet in mijn hoofd halen, om dat te doen, hoor. Dat geloof ik wel, dat soort, ik ga niet uit proberen van ho, ik ben zo sterk, en ik geloof er niets van, nee. En ik heb wel regelmatig zo, er is een schrijfster, Aya Zikken, wat ze in haar boeken schrift, dat geloof ik allemaal. Wat ze daar heeft meegemaakt, en dan denk ik wel, oh, ik hoop niet, dat het mij ooit overkomt. Ook als ze vroeger op school zeiden, dat je, je hebt van die mensen die kunnen, overledenen zien, en die zeiden op eens, ja ken jij iemand, die, en dan gingen ze iemand beschrijven, ja, ja, nou die staat nou achter je, en dan lag ik 's nachts in mijn bed, en dan ging ik maar bidden van oh lieve heer, laat mij dat nooit zien, ik zou dat zo griezelig vinden. Nooit wil ik mijn overleden vader zien of niemand zo, weetjewel. Want ik was met de helm geboren, en dan ben al zo'n beetje zo, helderziend, of helderhorend, en daarom zei mijn moeder ook je moet niet van die dingen den, want je bent daar heel gevoelig voor, dus dat deed ik ook niet.
INF8 Maar wij hebben een keer, hebben wij dat ook gedaan, met zo'n bekertje, en dat werkte niet, en toen heb ik een handje geholpen.
INF5 Ja, maar toen werkte het helemaal niet. Omdat jij het natuurlijk ook niet geloofde. Nou wij deden het een keer met Jaqueline en Felix, en toen ging dat meteen en de lettertjes, ophouden, ophouden. En toen was het heel eng. Vond ik het heel eng. Maar wij hebben het met de mensen van toneel gedaan, en dat ging uren door, hele verhalen [FaOu].
INF5 [FaOu] en ik dacht, dat is niet goed. Guus Hoes, die werd dan bijna onwel, die werd bevangen door, ja, en ik denk dat dat allemaal dingen zijn, die is geen witte magie, dat is dus zwarte magie en daar heb je niets mee te maken.
INF5 Jawel, want als dat ding, dat deden wij met zo'n kruis, dat gaat gewoon zo, zeg maar, zweven. Dat is een eng gezicht. En nou wil ik er niet meer over praten.
INF7 En ik geloof mijn moeder dus als ze al die verhalen had vertelt tegen mij, van ik heb het zo vaak gedaan, geloof mij dan, nou dan denk ik als ik hier tegen in ga, ja ik geloof [UnPa] maar dat is helemaal niet ter sprake of dat [FaOu].
INF5 Ja maar dat hangt wel met de tropen daar, daar in Indonesi‰ is heel veel magie, met magie en mystiek [FaOu].
INF8 Maar je hebt toch die Sai Baba, daar heb je wel van gehoord waarschijnlijk?
INF8 Die nieuwe guru, daar in India, daar is ook een volkomen maffe oplichter.
INF8 En daar is een nederlandse psycholoog, is daar naar toe geweest, om een programma te begeleiden, en die heeft daar een artikel over geschreven, en dat hou je ook niet voor mogelijk. Maar dat is precies hetzelfde. Daar wordt je ook belazerd waar je daarbij staat.
INF6 Maar die kerel is niet maf. Die is wel hartstikke slim.
INF8 Hij is niet eens zo slim, want hij zelfs, hij is vrij ongeletterd zelfs nog, maar daar zijn mensen die daar achter zitten, die zijn slim.
INF6 Maar ja, die kerel die is ook wel slim, want hij laat zich wel gebruiken door die mensen, maar om zijn portemonnaie onder andere ook te vullen.
INF7 Dan ben je niet slim. Niet echt slim.
INF5 Maar dan zal ik Oliver vertellen wat nou echt indisch is, dat is dit.
INF5 Zo. Ik ben door mij moeder opgevoed zo van altijd aanhalen, en als je dus, soms kom ik uit mijn werk, en dan, was ik heel moe en had ik geen zin, om te praten, en dan ging zo lekker mijn rug masseren, zo en dat vinden ze allebei ook lekker, dat zie je wel.
INF6 Maar dat is typisch wat vrouwen doen, want Opa Zandvoort of zo, die doet dat nooit.
INF6 [UnPa] ik zal het zelfs niet bij een vrouw doen. Maar ik verlang wel van een vrouw dat ze het bij mij doet.
INF5 Oom Klaas, die doet het ook. Bij de kinderen, let maar op. En bij Eveline.
INF5 En ik ben het Papa aan het leren, ik moet zeggen hij maakt enorme voort, nou jij kan het toch ook lekker [FaOu].
INF7 Ja dat hoorde ik laatst nog, daar werd ik wel wakker van [FaOu].
INF6 Ja Oom Michel die heeft het ook een beetje, dat knijpen, maar weinig.
INF5 Ja die gaat ook wel zo bij mij doen.
INF7 Maar dat is ook gevoelsmatig, dat is niet zo van ik zal je lekker masseren, maar dat is ook zo van ik moet je even aanraken. En ik zal lief voor je zijn, en dat soort dingen. Het is niet zo iets tussen wederzijdse, ik vind het lekker, en de ander vindt het lekker om te doen, natuurlijk. Dat is weer dat gevoelsmatige van die Indonesi‰rs, dat als ik naast een vrouw ga zitten, dat ik gelijk zo'n arm om me heen krijg, en dat ze gaat voelen, en je voelt dat je contact hebt, h‚.
INF5 H‚, jong, en dan gaan ze aan je kleren zo, indische mensen. Leuk.
INF7 Zitten ook aan je billen, en heel erg aanraken. Heel erg intiem, wat dat betreft.
INF6 Ik heb dat altijd wel leuk gevonden, dat vrouwen aan me zaten friemelen op de pasar malam.
INF8 En wat oude indische dames doen, dat is, als ze praten, dat ze hun hand zo leggen, en dan moet je je hand daar in leggen.
INF5 En dan gaan ze zo bij je praten, Tante Clara, weetjewel?
INF5 Of ze zeggen, dag Gerard, zo'n klein vrouwtje, en dan gaan ze dan zo staan, en dan moet ieder omarmen, en dan zoenen ze zo, ze zoenen niet zo, maar ze geven zo, aan beide kanten zo een soort [UnPa] een snuifje zo. Bij Tante Erna is het altijd je zoent verkeerd. Echt zo.
INF8 En ze noemde me soms Oom Lita.
INF7 Nou, maar daar kun je zien dat Nederlands-Indi‰ is ook op mijn vader toch wel van grote invloed zijn geweest. Want jij bent daar toch ook vrij in door gegaan, jij zit toch aan mystieke, een beetje beelden, zo, je doet er niet aan me, maar je houdt onwijs van Indonesi‰, voelt je daar echt van, hij was er twee keer geweest, en dat was dan zo van ja [FaOu].
INF5 Het eerste keer eigenlijk al, raak.
INF6 Maar toch is Papa minder aan Indonesi‰ gebonden als ik, denk ik.
INF7 Ja, dat gaat het helemaal niet om.
INF6 Maar hij heeft de financiele mogelijkheid, om gelijk daar de hele handel en wandel hier achter te laten [FaOu].
INF7 Maar nu heb jij het over persoonlijke dingen, Ivo. Dat is hier even een vete die jij even uitvecht met mijn Papa.
INF5 Maar ik vind het even leuk dat Ivo dat zegt, dat hij meer gebonden is dan Papa aan Indonesi‰.
INF6 Want als ik de mogelijkheid zou hebben om me daar [UnPa] te vestigen, dan zou ik dat doen.
INF5 Zo graag wil Ivo er naar toe.
INF6 Papa heeft in principe genoeg financieel vermogen om dat hele handel hier gewoon achter te laten, en voorgoed te vertrekken. Maar toch doet hij het niet, want hij voelt zich toch hier verbonden, in Nederland, terwijl, ja, mij zou het een worst wezen, dat hier allemaal mensen achterlaat, en dat ik die waarschijnlijk nooit meer zou zien. Terwijl ik toch goed met die mensen ben.
INF6 Ja. maar ik ga aan een ander eind wonen, dus 2000 km verder op [FaOu].
INF7 Maar in ieder geval heeft dat wel invloed op mijn vader gehad, een ras-hollandse vader gehad, hoewel, jij bent ook niet ras-hollands [FaOu].
INF8 Ik ben ook niet raszuiver, nee!
INF6 Nou vader is een asbakkeras van Europa!
INF7 Want jij komt ook, hoeveel generaties komen uit Engeland?
INF8 En portugees bloed zit ook nog in. Dat is al heel lang geleden.
INF7 Dat is te ver, om er nog echt invloed van te hebben?
INF7 Voor gewoontes en tradities. Nee, Papa is wel een Ras-Nederlander, wat dat betreft.
INF6 Het enige verschil waaraan je ziet dat hij niet echt zuiver nederlands is, is aan de hoeveelheid borsthaar wat hij heeft.
INF6 Want dat hebben Nederlanders niet.
INF5 Portugees, toch, portugese joden?
INF8 De huidskleur, ik heb een gele huidskleur, ik ben bruiner dan de gemiddelde Nederlander. [UnPa]
INF7 Ik ben weer witter dan de gemiddelde Nederlander. Maar dat komt [FaOu].
INF8 Dat komt door de Eskimo! Maar ik heb wel mijn hele leven lang indische vrienden en vriendinnetjes gehad.
INF8 Ja, Stan, Harry, en [FaOu].
INF7 Maar dat past zich dus onwijs lekker aan. Toch?
INF8 Wel mijn eerste indische vriendje, dat was vlak naar de oorlog, dat was een hollands jongetje, die kwam bij ons om de buurt wonen, om de hoek wonen, en die kwam uit Indonesi‰, en die had een onwijs lieve moeder, had hij, maar die zijn toen snel verhuist. Maar dat was dus heel bijzonder, h‚, dat daar iemand uit Indonesi‰ kwam, dat kon dus pas vlak naar de oorlog, kon dat, want daarvoor zag je ze eigenlijk niet, en toen ben ik naar de HBS gegaan, en daar kreeg ik onmiddellijk indische vriendjes. Want daar zaten toen veel indische lui, zaten daar wel op, vriendjes en vriendinnetjes, Stan, Harry, Jenni Bakker, [UnPa] Mandelbaum, dat waren mijn boezemvrienden, eigenlijk, en vriendinnetjes, Silke, Ype, Silke, hoe heet die andere ook weer, ben ik vergeten, nou, nog een paar, Agnes Bloom was er ook eentje, altijd indische vriendinnetjes gehad. Ik ben zelfs verloofd geweest met een indisch meisje. Maar dat is uitgeraakt, maar daar hebben wij nog wel steeds contact mee. Naar verloop van jaren, dat ik daar weer contact mee heb gekregen, en daar heeft hij met mijn dochter gelogeerd.
INF5 En met die Max Mandelbaum, die boezemvriend ook, hebben wij ook nog gewoon contact mee.
INF5 Die is ook echt indisch gebleven.
INF7 Je ziet dus echt dat de indischen wouden graag nederlands worden en de Nederlanders zouden wat dat betreft helemaal niet vies voor de indische [FaOu].
INF6 Wat eigenlijk niet goed te verklaren is, blanke zijn vrij stijf, en indonesische mensen zijn heel erg lenig. Maar waarom zijn blanke mensen in Indonesi‰ ook lenig?
INF5 Ja, dat snap ik ook niet.
OK Hoe bedoel je nu stijf? Qua gedrag?
INF6 Ja, je kan aan die vingers, kijk, een Nederlander krijgt zijn vingers maar tot hier, terwijl een Indonesi‰r, die doet gewoon zo, zonder dat daarbij geholpen wordt, trekt hem helemaal zo over, en, of ze pakken die duim, en die kunnen ze helemaal zo naar toe leggen. Terwijl een Nederlander krijgt die duim niet verder dan [UnPa] hoekje.
INF5 Maar dit ook, dat kunnen gewone Nederlanders niet. Zo met die vingers. Maar ik heb toch [FaOu].
INF7 Maar dat komt, je hebt indisch bloed.
INF5 Ja, maar te ver weg, de overgroot, is toch ver.
INF6 Maar je ziet ook met gewone zuivere echt zuiver nederlandse mensen die uit Indonesi‰ komen, dat die gewoon toch heel lenig zijn. Die doen hun hand zo [FaOu].
INF7 Misschien door de warmte [FaOu].
INF6 Indische mensen die kunnen hun hand helemaal zo, en dan staat die hand zeg maar tot hier. Dan zit die hand zo naar beneden.
INF7 Ik kan zo niet zitten, bij voorbeeld, ja maar daar zijn weer nederlandse mensen die kunnen dat wel, ik kan net niet, zo zitten [FaOu].
INF6 Ja, ik kan het wel, blijven zo in een hurkje zitten.
INF7 Ja, je kan het zo wel, zo lukt het me wel, als ik misschien een half jaartje zo zit, dat het me dan wel lukt, maar zij kunnen echt hun voeten zo naast mekaar zetten [FaOu].
INF6 Naast mekaar houden, en dan zitten ze helemaal zo, [UnPa] en dan gaan ze kaarten. En dan een uur lang zitten ze zo te pilen, blijven ze zitten, terwijl een Nederlander kan zo helemaal niet zitten. Ik moet ook zo zitten, zoals hij, met de benen wat uit mekaar, kan ik er wel helemaal door zitten, en dan kan ik wel lenen, dan zit ik wel, maar dan zit ik toch nog gespannen. Terwijl een echte Indonesi‰r die blijft [FaOu].
INF7 [UnPa] want Mama die kan ook met deze ook, [UnPa] in een keer kan ze zo plat, geloof ik.
INF6 Ja maar dat ligt ook aan, de vrouwelijk bekken is anders, h‚.
INF6 Ja maar je hebt het wel met jongens die wat meer indonesisch bloed hebben, dan merk je dus wel dat ze wat leniger zijn. Maar gewoon over het algemeen, indische jongens zijn over het algemeen toch weer leniger, ook wel hebben ze geen bruin bloed, zijn puur blank, en de puur blanke jongen uit Nederland, die is dan toch stijver als de puur Blanke, die uit Indonesi‰ komt, dat is wat wat toch heel raar te verklaren is, want voor een reden, ja een echt biologische reden zou [FaOu].
INF7 Misschien de temperatuur en de vochtigheid [FaOu].
INF5 Nou, Tante Rita en ik, Tante Rita is mijn beste vriendin, wij menstrueerden bij voorbeeld allebei al op ons 11de jaar. Dat was echt jong, en je bent daar ook eerder vrouw, zeg maar, je bent eerder volwassen. Want met 12, 13 jaar vond ik ons al echte vrouwtjes met borsten, en al ongesteld dus. [UnPa] En toen je dan in Holland kwam, vond ik ons zelfs veel vrouwelijker en volwassener dan de hollandse kinderen. Ja. Maar ik denk wel dat dat met klimaat en zo te maken heeft. Ook die lenigheid, zo.
INF7 Ja nog iets anders over Hollands, Nederlands-Indi‰, is wij hebben echte hollandse nasi. En dat heeft niets met indische nasi te maken, dat is wel rijst met stukjes ham, veel vet, en dikke vette gebakken eieren daarbij en zo.
INF5 Maar dat hebben ze nagemaakt van de indische nasi goreng.
INF7 Natuurlijk hebben ze dat nagemaakt.
INF6 En Nederlanders doen wat meer saus, daar in het vleesgerecht, als je echt indisch eet, dan is het vlees over het algemeen vrij droog. En dan heb je praktisch geen saus bij, en als je dus weer bij de iets vernederlandste mensen gaat kijken, hoe meer nederlands, hoe meer saus daarbij. Ik vind bij voorbeeld ook weer bij voorbeeld, saus vind ik weer lekker. Want, dan heb ik genoeg aan die saus en wat rijst. En dan hoef ik in principe ook geen vlees meer te hebben. En dan neem ik dat vlees tegenwoordig zelfs daarbij, omdat ik vlees erg lekker vind, dus ik deed dat gewoon allebei, maar in principe heb ik vaak, dat als ik dan ga sporten doen, [UnPa] thuis kwam, dat er alleen wat saus over was. Nog. Dan had ik al gewoon normaal gegeten, maar dan ging ik weer sporten, kwam ik gewoon naar huis, ging ik weer eten, had ik alleen rijst met wat saus daarbij. Wat daar over was. En dat was dan voldoende.
INF5 En veel baden, indische mensen die baden heel veel, maar dat doen jullie ook vanzelf.
INF6 Ja, vroeger doesjte ik ook vier keer per dag, 's morgens, 's middags, zeker naar het sporten, dan 's avonds op de sportschool ook nog wel eens een keertje, en 's avonds als ik klaar was met sporten thuis ging ik weer doesjen.
INF7 Ja, maar bij mij gaat die niet op. Maar ik doe ook ander werk, ik val constant hartstikke vies in mijn werk, ik heb zo iets van ik blijf maar doesjen. Helemaal schoon, en de volgende dag weer helemaal vies, het kan ook twee keer per week, twee keer per dag, nee hoeft van mij niet.
INF6 Zou je op die manier ook niet vinden.
INF5 Hebben jullie van Oma nog verhalen, nog veel verhalen gehoord, want George en Henry eigenlijk niet zo veel.
INF6 Ja, ik wel verhalen gehoord van Oma, maar dat was eigenlijk toen ik wat jonger was, dus het meeste daarvan was het ene oor in, het andere oor eigenlijk uit. Omdat het me toen eigenlijk niet zo zeer interesseerde, wat Oma te vertellen had, ik vond het TV spannender. [UnPa]
INF5 De meeste heb je van mij gehoord.
INF8 Ja, je moeder sprak eigenlijk nooit over de oorlog.
INF7 Nee, die sprak daar helemaal niet over.
INF5 Nee, en ik ook niet. Dus dat is echt een, dat moet je allemaal van Michel vragen. Uit Groningen.
INF6 Het enige oorlogsverhaal, wat ik ken is dat een of andere Tante van mij in het achterwerk geschoten is.
INF6 Ja. Dat is het enige wat ik eigenlijk weet.
INF5 Dus die kreeg een schramschot langs de billen, en de hele badkamer stond onder bloed, maar ik heb iets van dat ben ik aan het verdringen, dus ik had onder hypnose, kreeg ik, ik ging voor het ophouden met roken onder hypnose, kreeg ik allemaal ervaringen uit de oorlog, en dat ging ik checken bij mijn moeder, en dat was allemaal, klopte dat. En dan ging ik wel eens zo vaker naar vragen, maar ik ben al een week later al weer vergeten. Dus ik ben aan het verdringen. En dat is waarschijnlijk omdat mijn vader is omgekomen. En dan zei Gerard ook wel eens van, kom op met je Tante Lita programma, je moet dat zien, op de televisie, een oorlog, over de tweede wereldoorlog, de jappenkampen en zo, dat vind ik niet prettig, nee, ik wil het nog steeds niet zien. Maar ik wil berhaupt geen oorlogsfilm zien, maar dat zeker niet, dat vind ik vreselijk. En daar wilde mijn moeder dus ook nooit over praten, want toen mijn vader omkwam, toen is ze echt heel erg van de kaart geweest, toen heeft mijn oudste broer Michel gezegd, kom op, je hebt nog twee kleine kinderen, je moet door. En dat heeft ze ook, nou toen pakte ze de draad weer op, maar ze wou er nooit over praten, tot nu toe niet. En als je die Freek Ivar, die, daar heb je contact mee gehad, h‚, dus ik zei, ja Mam, wil je dan niet aan Freek Ivar, want Freek Ivar met de familiechroniek, och, zei ze, vreselijk. Ik was al van plan geweest, dat ik het haar zou vragen, maar ja, dat is er helaas niet van gekomen. Maar Michel weet wel heel veel. Die weet heel veel.
INF6 Want mij wou ze het ook [UnPa], ik vind oorlogsverhalen wel interessant. Maar Oma houdt sowieso niet van babbelen.
INF7 Oma is toch een heel apart gevolk qua Nederlands-Indi‰r, was echt een koloniaal, wat jullie altijd zeggen, dus echt een Nederlander in Indi‰. En ze zal het altijd zijn.
INF6 Ze was de baas, want ze sprak niet tegen je als de gelijke, nee, je was gewoon degene die moest doen wat zij zei. En klaar uit.
INF7 En dat bedoelde ze niet persoonlijk of zo, zo was ze nu eenmaal. Ze [UnPa]
INF5 Nee, ontzettend aardig. Maar als je zo je leven lang gewend bent, om personeel te hebben, dan praat je heel anders. Tante Henri‰tte ook, en Tante Erna zelfs, ook alhoewel die jonger was.
INF5 Dus in het ziekenhuis, bij voorbeeld, dan zeg je tegen zo'n zuster, het is een heel ander manier van praten, omdat ze het gewend zijn. Ah, doe even dit, zo, weetjewel.
INF7 Maar dat [UnPa] met Nederlanders, hadden ze wel problemen mee Oma. Het komt zo sterk naar voren.
INF5 Oma is een sterke persoonlijkheid. Ja, was.
INF7 Al mijn vrienden eigenlijk, die kenden mijn Oma echt als van, nou die weet van wanten, dus een keer, dat Mark dan met mij mee naar mijn Oma gaat, en Oma en ik zijn gezellig aan het praten, en Mark, die wil ook wat zeggen, Oma gelijk zo, van, jij moet je mond houden, want jouw verhaal wil ik niet weten, ik wil alleen zijn verhaal weten. Jij houd je mond dicht. Die vriend van mij is zo, van, niet te geloven. [UnPa] Want dat is zo prachtig dat je dat dan meemaakt.
INF5 En daar heb ik dan wat van gezegd.
INF5 Ja, maar zei Oma, hij praat er altijd doorheen. Maar toevallig die keer niet. Zei ik, dat kan je niet doen, nou ja, dan niet.
INF8 Haar moeder wist dus niet, maar misschien ken je dat verhaal, dat zij een indisch accent had.
INF5 Nee. Maar die video, zal ik je bezorgen.
INF8 Haar moeder dacht dus, dat ze werkelijk perfect nederlands sprak, zoals wij dat spreken, en ze sprak het ook goed, maar niet met accent, met accent bedoel ik, met accent, ja precies, en toen heeft ze zich zelf een keer op de video gehoord, toen schrok ze zich rot. Zei ze, ben ik dat?
INF5 Maar die video krijg je van mij. Ik moet hem dus vinden. Ik heb er een, en Mammie heeft er een. Dus die moeten wij zien te vinden, en dan sturen wij hem naar jou, en dan heb je alle drie bij elkaar, die vader, mijn moeder en mijn Tante, en Tante Henri‰tte ook nog, h‚? Nee.
INF5 Weet ik ook niet. In ieder geval heb je dan, ze vertellen een kleinigheid over hoe het vroeger was. Wij hebben al geprobeerd dat vast te leggen. Het is een beetje knullig, maar dan heb je in ieder geval iets. Van de familie. Want Freek Ivar kan je een heleboel dingen bezorgen of heeft die al gestuurd of niet?
INF5 Hij heeft van Tante Henri‰tte, heeft die, hij heeft een band van mijn vader uitgetikt, en van mijn moeder eigenlijk niets, want die wou niet, maar Michel weet dus heel veel van mijn moeder, en ik natuurlijk ook wel. Maar Michel weet het uit die hele periode voordat ik geboren werd. Maar daar is in ieder geval, daar is al een hoop.
INF8 Kijk, daar is natuurlijk, daar is een boel veranderd. Haar moeder, was al de dochter van de administrateur, de administrateur was de baas van zo'n suikerplantage, voor de oorlog. Nou toen hadden wij, wij Hollanders een tijd nog voor het zeggen, dus ze was daar een soort koninginnetje in dat gebied. Toen hebben die dus de tweede wereldoorlog gekregen, met alle ellende vandien, en daarna was een nederlandse vrouw in Indonesi‰, niet meer in Nederlands-Indi‰ maar in Indonesi‰, maar dan nog, had ze toch nog dat personeel, [UnPa]
INF5 Ja, maar dat is anders koloniaal, ik ken allen maar het jonge Indonesi‰, en had je dus personeel, en ja, die gaf je bevelen, maar het was helemaal niet meer zoals vroeger, dat ken ik ook niet. En ze waren ontzettend aardig, voor het personeel, ik bedoel, ze kregen salaris, eten, drinken, kleren, alles. En die waren graag bij ons. En ook mijn vader was voor die arbeiders van de fabriek ook ontzettend aardig. Maar dat was toch al die jonge natie zeg maar. Dat is gewoon de natie Indonesia. Zeg maar.
INF6 Ze hadden toch ook indonesische planten toch in de tuin staan?
INF5 Ja, prachtige tuin en zo, ze zei, dat is eigenlijk ook een glorieuze tijd geweest, zo gewoon naar de oorlog, ook heel veel plezier en pret gehad, wij hebben erg genoten van het leven, zij ook. En ze vertelde dus wel eens over vroeger, maar heus niet zo veel. Dat hebben we allemaal pas naderhand in Holland zo wel eens gevraagd, van, hoe was dat nou toen jij klein was, nou zei ze dan, daar gingen wij naar een feest, en daar kwam er dus een huisnaaister thuis die naaide jurken, en dan gingen wij met die baljurken in een ossenkar zitten, een grobak, en dan ging je dus zo, moest je eigenlijk achter je rijdenaar de stad, want zo'n os loopt niet vlug, ze hadden daar nog geen autos, en dan gingen die meisjes in hun feestjurkjes daar in. Nou dan gingen ze naar de bal, en op de terugweg sliepen ze, en wat we nou van de week net hoorden, dus ik heb een paar namen nog verzameld, van een paar oude dames die je ook over hun kunnen vertellen, en die willen dat eventueel wel, dat, naderhand gingen ze naar hun koetsje, en mijn Tante Henri‰tte, dus de oudste zus van de drie, die vroeg dan even buiten de fabriek, van, mag ik mennen. Nou, die vent zei dan dat het goed was, ging ze voor dus, met een zweep, kebuk, kebuk, kebuk, maar dan zaten die andere zussen zaten [UnPa] en als ze dus terug kwamen daar verwisselden ze weer gauw de plaats [FaOu].
KODE88 Interview 2 (Fortsetzung auf Band Drei)
INF8 Maar Edmond en Astrid zouden het ook kunnen.
INF5 Ja. Terwijl die allebei heel wit zijn. Want Oom Oscar is ook weer bruin, h‚.
INF6 Hij had tenminste een beetje een behoorlijke spits dit keer, bij die begrafenis.
INF6 Na ja, het duurde niet te lang. Want ik zit elke keer zo van oh je. Maar vorige keer met kerst zat die ook te spitsen, zat die een half uur bla bla bla, en iedereen was in slaap gevallen.
INF7 Ja. Hoorde je hem steeds zo adem halen.
INF5 Zo op de begrafenis gisteren. Ja, maar dat komt door het roken, hoor, hij hoest ook zo vies.
INF8 Maar [UnPa] het vuurwerk is ook inderdaad iets indischs. Dat vliegeren is ook iets indischs, maar dan in Indi‰ deden ze het met glas in het touw. Op mekaars vlieger kapot te snijden. en daar zijn dus heel veel indische woorden, die heel gewoon zijn. Ik weet nog, dat vlak naar de oorlog, dat is wel een aardig verhaal, wij hadden dus nooit eigenlijk van indisch eten gehoord, en toen kwam mijn vader thuis en die zei, weet je wat ik nu gegeten heb, nasi G”ring!
INF8 Dat was dus volkomen maf, wat ik nu gegeten heb, nasi G”ring.
INF8 En wij hebben natuurlijk, dat is ook iets van vlak naar de oorlog, dat is dat, toen gingen onze hollandse jongens, die gingen naar Indonesi‰ toe, of naar Nederlands-Indi‰ toe, om het land te bevrijden, van de ploppers, h‚, de indonesische vrijheidsstrijders, wij noemden dat toen de ploppers, en dan gingen die jongens gingen weg, en als ze dan terug kwamen, dan waren er grote schilder bij de huizen, van welkom aan onze nederlandse helden en zo, en dat soort toestanden meer, dus ik heb een broer gehad, die is ook, die is dus in de oorlog ondergedoken geweest steeds, en toen kwam die boven water, en toen kwam die gelijk naar Indi‰ toe. En die heeft jarenlang in Indi‰ gezeten, en die is ook met een indische vrouw getrouwd. En hij heeft dus allemaal bruine kindertjes, min of meer licht die met een plat amsterdams accent praten. Want die zijn hier opgegroeid gewoon. Hier geboren ook allemaal.
INF5 Ja. En dat woord plopper, dat komt van voorloper.
INF8 Voorloper, prlopper. Voorloper.
INF5 Plopper. Maar dat zijn gewoon die met, de rebellen, ja.
INF8 Maar wij hebben dus wat dat betreft, wij gingen dus echt Nederlands-Indi‰ bevrijden, en zouden wij die boeven die guerillas, die zouden wij wel eens even mores leren. En dat was ook zo, dat gebeurde ook. Want als Amerika niet had ingegrepen, de verenigde naties niet hadden ingegrepen, hadden wij heel Nederlands-Indi‰ weer in ons bezit gehad.
INF6 Maar dat mocht niet, want dan hadden wij het communisme aangewakkerd.
INF8 Ach, ja wij zouden het toch kwijtgeraakt zijn [FaOu].
INF6 Maar ja, maar dan misschien tien jaar later. Dan was het communistisch geworden. Dan had je nou een half jaar mogen wachten, voordat je een visum krijgt.
INF8 Ja, misschien wel. Maar ja [FaOu].
INF8 Wat je hier vlak naar de oorlog had, dat had ook te maken met, met al die soldaten die naar Indi‰ gingen, is dat ze hier allemaal indische liedjes zongen, dus ik ken dus nog allemaal indische liedjes, van vroeger, die ik dus later ook weer van Marlene hoorde, die ik in mijn jeugd zong. Terang bulan, dat kon ik zingen, en Nina Bobo dat kon ik zingen, daar in die hoge klapperboom, dat waren de hits van 1947 zeg maar.
INF8 Nee, ik dacht het misschien Peter het zou zijn.
INF8 Nee, hij komt er even langs om het schilderij te halen. Maar dat is dus ook iets, daar is altijd weliswaar waren wij dan de veroveraars, maar wij hadden wel iets met Indi‰ want wij zongen indische liedjes. Ik heb hier nog albums, pianoalbums, pianomuziek uit die tijd, waar, als kind speelde ik dat al op de piano. Was ik negen jaar of zo, of tien jaar. En dat is dus toen helemaal overgegaan, en toen krijg je dus al die invasie van al die indische jongens en meisjes, hier, en die hollandse jongens die waren gek op die indische meisjes, en de hollandse meisjes waren gek op die indische jongens, dus het was altijd vechten, want hollandse jongens wilden wel met indische meisjes, maar vonden het niet goed dat hollandse jongens met indische meisjes gingen. Of dat indische meisjes, met, dat indische jongens met hollandse meisjes gingen. En had je ook bij het gouden regenplein hier in Den Haag, had je altijd vechtpartijen [FaOu].
INF8 En wij vonden dus dat de indische jongens gemeen vochten. Want als wij vochten dan vochten wij ja zo, weetjewel, maar indische jongens die schoppen gelijk, dat vonden wij gemeen. Die staken je ogen uit, zo. En wij verloren ook vaak van die indische jongens, ja, ik heb nooit zelfs mee gevochten, ik was net even iets te jong, maar wij verloren van die indische jongens, met vechten, dat ging er hard aan toe, hoor.
INF5 Ja, waren echt zo bendes op gegeven moment, vervelend.
INF8 De plu's, had je, h‚, de plu's dat was een hele beruchte indische bende.
INF5 Dat caf‚ heette de gouden paraplu of zo.
INF5 Bij de plu, daar was het altijd.
INF8 En dat is heus niet makkelijk geweest, zeker niet voor de eerste indische Nederlanders om zich hier te vestigen, ten eerste was het koud, ten tweede waren de gewoontes anders, ten derde, hun eten stonk, zij vonden ons eten stinken, wat zij vertelde over, ik had toen een indisch vriendinnetje, ja, en daar at je dus mee, maar mijn moeder die werd jaloers, want dan kwam ik dus 's avonds thuis, en dan zei ze, zei ik, ik heb al gegeten, zei ze, moet je luisteren, het kan me niet schelen, of je daar eet of niet, maar je eet hier ook. Dus dan at ik om zes uur een hele indische maaltijd, en om zeven uur at ik een hele hollandse maaltijd, verschrikkelijk. Ja.
INF5 Ik vond het zo gek, toen was ik vijftien hier pas aangekomen op school, en die kinderen op school, ja die zeiden dan, ja dan ga eens in de week in het bad, na dat vonden wij werkelijk onvoorstelbaar. Eens in de week in de bad. Maar dat ging al gauw veranderen, hoor, op de school mocht je dan ook veel doesjen en zo, maar een heleboel indische Nederlanders hebben het er moeilijk mee gehad. Want dan kwamen ze hier in contractpensions, en dan mochten ze ook maar eens in de week in het bad. En als je twee keer per dag gewend bent, dat is verschrikkelijk.
INF5 Maar die film is leuk om te zien. Misschien is die op video, hij heet My blue heaven.
INF8 Volgens mij is die op video.
INF5 Hier om de hoek is een videotheek.
INF6 Hij is ook op TV geweest.
INF6 Hij is ook op TV geweest [UnPa].
INF8 Maar dat is wel een leuke film, maar de nederlandse kant daarvan werd een beetje stom gespeeld, want het speelt zich af in Rotterdam, de boef is een Haagenaar, die spreekt plat haags, een andere boef is een Amsterdammer, die spreekt plat jordaans, amsterdams, dus de, en de held is een Belg. Die heeft dus een vlaams accent.
INF5 Dat klopt niet, maar verder is het goed, de geschiedenis is goed weergegeven.
INF8 Dat verhaal klopt wel, ja.
INF6 Maar dat hoort hij toch niet het verschil tussen amsterdams en haags, rotterdams.
INF8 Ja, ik denk dat hij dat wel hoort.
INF5 Eigenlijk zou het handig, met oud en nieuw moet je naar huis, h‚?
INF5 Want dan is hier iedereen. Ja, je weet maar nooit.
INF5 Als Oliver bij voorbeeld met oud en nieuw hier bij zou zijn, heb je echt iedereen bij elkaar.
INF6 En dan kan hij ook dus een keertje leren indisch eten.
INF8 Nou dat kan die wel denk ik. Maar dan hoor je dus ook hoe indische mensen vuurwerk maken.
INF5 En ik zou het eigenlijk eerst met Jaqueline overleggen, naar het zou dan makkelijk zijn, als Oliver gewoon op de van Boetzelaarlaan slaapt. In de kamer van Tante Erna.
INF8 Dat zou je met Michel en Jane overleggen.
INF8 Die slapen daar. En Laila en [FaOu].
INF5 Oh ja, dat kan niet, het hele huis is vol.
INF8 Maar hij zal wel hier kunnen slapen. Op Ellies kamer.
INF6 En Henry kan bij mij slapen weer, dus [FaOu].